Na de Watersnoodramp van 1953 brak de zeedijk nog eenmaal: op Schiermonnikoog

In dit artikel:

Op 16 februari 1962 brak de zee voor het eerst sinds de watersnoodramp van 1953 weer door de dijk op Schiermonnikoog. Twee ooggetuigen, de toen 12-jarige Piet Visser (nu 76) en de toen 26-jarige boer Theun Talsma (nu 89), blikken terug op de stormvloed die hun eiland hard trof. In de avond werden bewoners gealarmeerd, zandzakken gelegd en vee uit voorzorg losgemaakt of de duinen ingestuurd. Visser herinnert zich paniek bij zijn ouders en zussen en de sirene in het dorp; Talsma vertelt hoe het water met geweld over het land kwam en een vrijstaand huis aan de Heereweg binnendrong.

Er ontstonden twee doorbraken in de zeedijk: bij boerderij De Branding (Visser) en bij de hoek met de veerdam niet ver van de huidige helihaven, locaties die later als zwakke plekken worden aangeduid. Het gat bij de veerdam was volgens Talsma veel groter — mogelijk tientallen meters. De dag erop stond de Banckspolder zelfs hoger dan de Waddenzee; binnen twee dagen waren de gaten gedicht dankzij inzet van eilandbewoners en later militairen uit Assen. De materiële schade was groot: weilanden onder zout water, verwoeste gewassen en miljoenen guldens aan schade. Op sommige percelen was het zoutgehalte zo hoog dat er jaren herstel nodig leek; uiteindelijk draaide het herstel sneller dan verwacht, maar kosten en overlast waren aanzienlijk.

Dezelfde stormvloed maakte elders in Noord-Duitsland veel ernstigere slachtoffers: rond Hamburg braken dijken en vielen 347 doden. Op Schiermonnikoog is zo’n doorbraak sindsdien niet meer voorgekomen; na een versterking en ophoging van de dijk in de jaren tachtig is de kust now ongeveer anderhalve meter hoger dan in 1962, zeggen de geïnterviewde boeren.

Actueel is de discussie over nieuwe versterkingsplannen: Wetterskip Fryslân bereidde een dijk- en duinversterking voor met 61 miljoen euro uit het hoogwaterbeschermingsprogramma, maar die middelen zijn begin dit jaar weggevallen nadat het Rijk de dijknormeringen voor de Waddeneilanden versoepelde. De gemeenteraad van Schiermonnikoog en andere Waddengemeenten reageren verontrust en stelden een motie met de oproep “Laat Schiermonnikoog niet verzuipen”. De Tweede Kamer wil dat de versoepeling pas ingaat als er duidelijkheid is over alternatieve beschermingsmaatregelen. De twee oud-veehouders tonen begrip voor de kosten van versterking, maar vinden dat uitstel niet te lang mag duren: als er niets gebeurt, moet het volgens hen binnen een decennium geregeld zijn.