Na de verkiezingen: meeste Friese gemeenten druk met verkennen van de mogelijkheden
In dit artikel:
Negen dagen na de raadsverkiezingen zijn in veel Friese gemeenten de eerste stappen gezet om coalities te verkennen; in enkele gemeenten gaat de formatie al snel vooruit. Opvallend voortvarend zijn Waadhoeke en Terschelling. In Waadhoeke leidde oud-D66-senator Peter van der Voort de verkenning in Franeker en adviseerde deze week een coalitie van SAM, Gemeentebelangen en het CDA, die samen 19 van de 29 zetels zouden hebben. Van der Voort stelde ook voor een vijfde wethouder te benoemen. Op Terschelling kwam oud-burgemeester Pauline Krikke na gesprekken met alle fracties met het voorstel dat Plaatselijk Belang, VVD en PvdA gaan samenwerken; dat zou de grootste partij, Leefbaar Terschelling, in de oppositie laten belanden. Krikke begeleidde het eiland eerder in 2023 tijdens een vertrouwenscrisis.
In enkele gemeenten zijn informateurs benoemd die de formatie verder moeten trekken. Weststellingwerf stelde Sandra Korthuis voor als informateur; haar benoeming wordt op 1 april door de raad besproken. In Súdwest-Fryslân is burgemeester Sander de Rouwe aangesteld als informateur en hij voert eind deze week gesprekken met alle partijen. In De Fryske Marren gaan Sjoerd Groenhof (FNP) en Harry van der Molen (CDA) samen de formatiegesprekken voeren.
Daarnaast hebben negen gemeenten verkenners aangesteld om samenwerkingsmogelijkheden in kaart te brengen. Voorbeelden: in Smallingerland is Béjanne Hobert (voorgedragen door het CDA) verkenner; in Heerenveen stelde Heerenveen Lokaal Auke van der Groot voor. Eric ter Keurs (VVD) is verkenner in zowel Dantumadiel als Ooststellingwerf. Noardeast-Fryslân wil oud-burgemeester Harry Oosterman als verkenner; in Harlingen begint Jelle Beemsterboer (BBB) met het onderzoek naar mogelijke coalities — daar eindigde het CDA evenveel zetels hebben als GroenLinks-PvdA (vier elk). Op de Waddeneilanden heeft alleen Vlieland al een verkenner (Marcel de Jong); Ameland en Schiermonnikoog hebben nog niets bekendgemaakt.
Op het vasteland ontbreken op meerdere plaatsen nog namen. In Opsterland, Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel vergaderen de raden binnenkort om afscheid te nemen van de oude samenstellingen; waarschijnlijk worden dan ook verkenners aangekondigd. In Leeuwarden, de grootste Friese gemeente, is nog onduidelijk wie de verkenning gaat doen; de raad hield recent een duidingsdebat en neemt dinsdag afscheid van de oude raad. De komende weken zullen meer verkenningen en benoemingen duidelijkheid moeten geven over de nieuwe besturen in Fryslân.