Na de Friezen en de Belgen heeft Flip van Doorn nu een boek geschreven over Zeeland | Mijn boek en ik

In dit artikel:

Flip van Doorn (1967, Zeist), bekend van boeken als De Friezen, richt zijn blik nu op Zeeland. Het project ontstond niet uit eigen beweging maar op aandringen van zijn redacteur; toch bleken persoonlijke en familiale aanknopingspunten aanwezig: herinneringen aan een zeilvakantie, een overgrootvader uit Zierikzee, een familielid die na de Watersnood van 1953 in Zierikzee gelegerd was en een verre voorouder die kapitein was op het schip Zeelands Welvaren — betrokken bij de slavenhandel. Archiefonderzoek in Zierikzee leverde onverwachte vondsten op, waaronder portretten en andere objecten die zijn verwantschap met lokale regentenfamilies bevestigden. Van Doorn stuitte op afstammelingen van ten minste vier burgemeesters: Zierikzee werd lange tijd door een kleine regentenkliek bestuurd, en daar hoort zijn familie dus bij.

Het boek over Zeeland is geen strak chronologisch overzicht maar een associatief, vloeiend portret dat land, water en identiteit verweeft over een enorme tijdsspanne — zo’n 50.000 jaar. Van Doorn begint bij ‘Krijn’, een neanderthaler uit het gebied dat nu onder de Noordzee ligt, om te laten zien hoe relatief en veranderlijk het huidige landschap is. Hij reisde herhaaldelijk door de provincie, sprak met bewoners en historici, bezocht musea en archieven en fietste van de bron van de Schelde in Frankrijk tot aan de monding.

Centrale structuur vormen tien personages — zowel mythische als historische figuren — zoals Nehalennia (beschermgodin van zeelieden), Hedwige (met de ondergelopen Hedwigepolder) en mecenas Marie Tak van Poortvliet als venster op kunst en toerisme. Een opvallend thema is Van Doorns kritische omgang met de gebruikelijke term ‘strijd tegen het water’: hij verzet zich tegen het idee van de zee als uitsluitend vijand en pleit voor een minder dogmatische, flexibelere omgang met overstromingsrisico’s en landwinning. Hij belicht ook de lange traditie van leven met het water — op terpen, achter dijken en door middel van monniken die land wonnen — en ziet hedendaagse opgaven als een voortzetting van die geschiedenis.

Van Doorn merkt dat Zeeuwen over het algemeen positief reageren op belangstelling van buiten; men verlangt juist naar een nieuw, overkoepelend verhaal dat de diversiteit van de eilandencultuur erkent. Zijn doel is een genuanceerder beeld van Zeeland: grenzen en identiteiten zijn veranderlijk, en wie als Zeeuw wordt beschouwd blijkt, bij nadere beschouwing, deel van een voortdurend migrerend en veranderend geheel.