Met last-minute vogelhulp redt Joop (62) uit Bakhuizen kuikens en nestjes op boerenland van vermorzelende machines
In dit artikel:
Bij Oudemirdum ontdekte vogelaar Joop Melchers op 22 april op een natte maïsakker van boer Dirk Groen tientallen broedplekken: op ongeveer zes hectare lagen zo’n twintig nesten van onder meer kieviten, tureluur, scholeksters, plevieren en wilde eenden. Melchers en collega’s van Vogelwacht Bakhuizen-Oude Nijemirdum hadden de nesten enkele weken eerder met paaltjes gemarkeerd nadat veel kieviten rond 22 maart begonnen met broeden; kieviten broeden ongeveer vier weken, vandaar dat veel eieren rond deze datum zouden moeten uitkomen.
Toen een jonge kievit al piepend uit het nest kroop, drukte dat op de urgentie: landbouwwerk zoals egaliseren of het uitrijden van stalmest kan pasgeboren kuikens fataal worden. Boer Groen wilde al bewerken om rijsporen weg te werken en het land sneller te laten opdrogen, maar besloot na advies van Melchers de machines twee weken buiten te laten. Als beloning meldde Melchers hem aan bij het stimuleringsfonds Boerenlandvogel Fryslân; voor twee weken uitstel geldt doorgaans een premie van circa 400 euro per hectare.
Het fonds is vier jaar geleden opgezet door een samenwerking van de Bond Friese Vogelwachten (BFVW), Boerennatuur Fryslân, LTO Noord en de provincie. De regeling richt zich op boeren die buiten de bestaande ANLb-vergoedingen vallen en wil boeren belonen die verder gaan dan de wettelijke zorgplicht (die het opzettelijk vernietigen van nesten verbiedt). Volgens Inge van der Zee van de BFVW is het uitgangspunt simpel: wie met rust laat helpt vogels uitvliegen, verdient waardering.
De belangstelling voor de premie groeit langzaam: in 2023 werd landwerk op 75 hectare uitgesteld bij 14 boeren (pot toen 40.000 euro), in 2024 wachtten 21 boeren met werken op 120 hectare (60.000 euro beschikbaar) en vorig jaar bedroeg het budget 65.000 euro, waarmee op 27 locaties in totaal 110 hectare werd beschermd. Voor 2026 is opnieuw 65.000 euro beschikbaar; sinds de opening op 15 april hebben zich tot nu toe drie boeren gemeld.
Melchers gaat over twee weken terug naar Groens land om te controleren of de kuikens veilig zijn en of het werk hervat kan worden. De combinatie van vrijwillige waarnemers, afspraken met boeren en financiële stimulering laat zien hoe lokale samenwerking kan voorkomen dat broedvogels verloren gaan in het voorjaarspiek van landbouwactiviteiten.