Met hun naam op orgelpijp kunnen inwoners van Dronrijp het eeuwenoude Baderorgel van de ondergang redden
In dit artikel:
Het Baderorgel in Dronryp, gebouwd in 1657 en beschouwd als mogelijk het oudste orgel van Friesland, verkeert in slechte staat en heeft een ingrijpende restauratie nodig. Orgelspeler Anne Osinga (83) en kerkrentmeester Wopke van der Schaaf (67) luiden de noodklok: 80–90% van de orgelpijpen is aangetast door loodcorrosie, waardoor veel registers niet meer bruikbaar zijn en het instrument vals of dof klinkt. Van der Schaaf noemt de situatie ontluisterend: "Het is om te janken."
Loodcorrosie ontstaat doordat zacht lood reageert op vocht, zuurstof en luchtverontreinigingen; in dit geval speelt ook het eikenhout in de kast mee, dat beschermende stoffen afgeeft die de pijpen aantasten. Kleine vervormingen van pijpen veranderen de toon en kunnen gaten veroorzaken, met mogelijk onherstelbaar verlies van historisch materiaal. Hoewel het orgel in 2000 al gerestaureerd werd en in 2010 de eerste signalen van schade verschenen, is het achteruitgaan de laatste jaren versneld; klimaatverandering wordt als mogelijke factor genoemd, maar een eenduidige oorzaak ontbreekt.
Het instrument heeft grote cultuurhistorische waarde: het bevat veel originele onderdelen, is rijksmonument en is naar eigen zeggen het enige Nederlandse orgel van die leeftijd dat nog elke zondag bespeeld wordt. Dankzij een eerdere restauratie in middentoonstemming klinken 17e-eeuwse werken — bijvoorbeeld van Sweelinck — authentiek en is het laaggestemde orgel ideaal voor het meezingen van de gemeente. Omdat het orgel grotendeels in originele staat bewaard is gebleven, willen betrokkenen herstel zo historisch getrouw mogelijk uitvoeren; dat betekent ook dat zelfs pijpen die nog redelijk klinken vervangen zullen worden om de komende decennia geen problemen meer te hebben.
De kosten zijn aanzienlijk. De kerk is een fondsenwerving gestart waarbij donateurs kunnen bijdragen en hun naam laten graveren op een pijp. Geïnteresseerden worden verwezen naar de actiepagina: www.baderorgeldronryp.nl/sponsor-baderpijp.nl. De restauratie wordt gezien als noodzakelijk om dit zeldzame, vier eeuwen oude bespeelbare erfgoed voor de toekomst veilig te stellen.