Medicijnresten uit het water halen lukt goed: wordt onze Waddenzee vrij van diclofenac?
In dit artikel:
Drie jaar na de start van het miljoenenproject Regain bij de rioolwaterzuivering in Garmerwolde blijken drie beproefde technieken effectief in het verwijderen van medicijnresten uit afvalwater. De projectpartners — onder meer North Water en Waterschap Noorderzijlvest, samen met waterlaboratorium WLN en het Centre of Expertise Watertechnology — presenteerden de positieve resultaten donderdag in het Waddencentrum in Lauwersoog en kondigen opschaling aan met als ambitie een schonere Waddenzee.
Regain testte drie verschillende zuiveringsmethoden: actieve kool (de zogenaamde Bodac-installatie) die reststoffen adsorbeert en biologisch afbreekt; capillaire nanofiltratie waarbij water door een fijn membraan wordt geperst en medicijnmoleculen achterblijven; en rietvelden die vervuiling laten bezinken en door planten en bodemprocessen afbreken. Alle drie verminderen ze stoffen als venlafaxine (antidepressivum), diclofenac (ontstekingsremmer) en metoprolol (bloeddrukmiddel) significant. Dat deze technologieën werken is niet nieuw — actieve kool wordt bijvoorbeeld al meer dan tien jaar in Emmen toegepast — maar Regain toont aan dat ze doelgericht ingezet kunnen worden om medicijnresten te bestrijden.
De zuiveringsresultaten zijn zo goed dat het behandelde water niet alleen voldoet aan de strenge Europese eisen die voor 2045 gelden, maar ook als duurzame bron voor industriewater kan dienen. Dat is relevant voor het groeiende watergebruik in het havengebied van Eemshaven en Delfzijl, waar datacenters, recyclingbedrijven en producenten van groene waterstof steeds meer zoet water nodig hebben. Het gebruik van gezuiverd rioolwater kan de afhankelijkheid van kwetsbare oppervlaktewaterbronnen verminderen en de watervoorziening stabieler maken.
Tegelijkertijd leggen betrokkenen realistische kanttekeningen: niet alle vervuiling in bijvoorbeeld het Eemskanaal of de Waddenzee komt van de zuivering in Garmerwolde — veel vervuild water stroomt van elders langs — en geen van de drie methoden verwijdert álle sporen; er blijven kleine concentraties achter. Voor industrieel gebruik is bovendien vaak nog extra behandeling nodig om zouten (zoals chloriden) te verwijderen, wat extra investeringen vergt. De partijen noemen het geen kant-en-klare ‘silver bullet’, maar wel een belangrijke stap vooruit.
Praktische vervolgstappen zijn al gepland: North Water wil deze zomer de capaciteit in Garmerwolde verdubbelen om meer bedrijven te bedienen, en Noorderzijlvest onderzoekt de toevoeging van een vierde zuiveringsstap gericht op medicijnresten. Daarmee moet zowel de natuurwaarde van waterlopen verbeteren als de volksgezondheid worden beschermd.