Medelijden is vlak, ontferming gaat diep, en zet je in beweging | column Wim Beekman

In dit artikel:

Tijdens een dank- en herdenkingsdienst voor een dorpsgenoot grijpt de dominee een bijbeltekst aan en merkt op hoe bijzonder het is als een tekst 'bij je hoort' en je hoop dat ze werkelijkheid wordt. De auteur herinnert zich vervolgens een passage die hem sinds zijn studententijd bijblijft: Jezus ziet de menigte en wordt door diep medelijden bewogen, omdat zij gejaagd en moe waren, als schapen zonder herder.

Een hoogleraar Nieuwe Testament legde uit dat het Griekse woord hier letterlijk naar je ingewanden verwijst — het grijpt je van binnen en zet je in beweging. Dat onderscheidt echte ontferming van het vlakke 'medelijden' in moderne vertalingen: ontferming leidt tot handelen. De schrijver koppelt die gedachte aan de actuele sfeer: nieuwsmedia, praatprogramma’s en sociale discussies zitten vol boosheid en verontwaardiging, gevoelens die vaak geen constructieve uitkomst brengen. Ook persoonlijke reacties als gekwetstheid en zelfmedelijden helpen volgens hem niet; we zijn niet alleen slachtoffers maar soms ook dader.

Als tegenwicht haalt hij de gelijkenis van de Barmhartige Samaritaan aan: waar een priester en een tempeldienaar aan een gekwetste voorbijlopen, stopt een Samaritaan — ondanks vijandschap tussen groepen — en verzorgt het slachtoffer. De oproep van de tekst is duidelijk: laat je innerlijk raken en handel uit ontferming in plaats van in boosheid of zelfmedelijden.