Luisterwandeling brengt kamp Wyldemerck tot leven

In dit artikel:

In het bos van Wyldemerck is zaterdag een luisterwandeling geopend die het leven van de islamitische Molukse bewoners van Kamp Wyldemerck belicht. Tussen 1954 en 1969 woonden zij daar in barakken nadat ze hun thuis aan de andere kant van de wereld noodgedwongen moesten verlaten. Via acht geluidsfragmenten, bereikbaar met QR-codes op paaltjes langs het pad, vertellen oud-bewoners hun herinneringen: de vrijheid van opgroeien tussen de bomen, maar ook het verdriet over een terugkeer die nooit kwam en de moeilijke woonomstandigheden destijds.

Ongeveer 250 oud-bewoners en hun nazaten waren bij de opening aanwezig, een bijeenkomst waarin vreugde en emotie dicht bij elkaar lagen. Voor velen was het een feest van herkenning en een moment van samenkomen; tegelijk kwam naar voren hoe de gemeenschap vaak als ‘zij van die treinkapingen’ werd bekeken en hoe ouders probeerden hun kinderen te beschermen tegen het grote verdriet dat ze zelf met zich meedroegen. De verhalen tonen zowel veerkracht en saamhorigheid als de sporen van een dubbele diaspora en intergenerationeel trauma.

Het project is tot stand gekomen onder meer door Club NEL — Anna Raadsveld en Lisa Malou Frenkel — die voor de interviews door het land reisde, met name naar Ridderkerk en Waalwijk, waar veel kampbewoners na sluiting van Wyldemerck gingen wonen. Zij merkten dat de geschiedenis van het kamp in Friesland lange tijd praktisch onzichtbaar was; in het bos was er nauwelijks iets dat aan die periode herinnerde. Tijdens de onthulling plaatste mevrouw Ollong, de oudste bewoonster, het monument.

Staatsbosbeheer speelde een belangrijke rol en liet oud-bewoners eerder zelf archeologische sporen blootleggen; zelfs de voormalige moskeeplaats werd teruggevonden en is onderdeel van de wandeling. Lokale bestuurders, waaronder wethouder Sippie van der Meer en burgemeester Marco Oosterwijk van Ridderkerk, benadrukten dat de wandeling de stem van deze gemeenschap hoorbaar maakt en bijdraagt aan verbinding tussen mensen en culturen. Ter illustratie: 24 gezinnen uit het kamp verhuisden uiteindelijk naar Ridderkerk.

Imam Aboe Marasabessy zei dat de bijeenkomst veel herinneringen opriep — aan ontbering en aan de zorgeloze jeugd van kinderen die in het kamp als in een soort paradijs opgroeiden — en dat het bewaren van dit erfgoed trots en veerkracht toont. Na de officiële onderdelen trokken velen naar het nabijgelegen Balk, waar tradities en plekken uit de kampgeschiedenis, zoals de viszaak van ‘tante Roelie’, nog aanwezig zijn. Op het oude elektriciteitshuisje bij de ingang van het kamp schreven bezoekers hun namen, als teken van eigenaarschap: dit was hun plek.

De luisterwandeling maakt de bijzondere geschiedenis van Kamp Wyldemerck blijvend hoorbaar en zichtbaar voor toekomstige generaties.