Loopt de nieuwe hoogspanningslijn straks dwars door de tuin van deze buren in Leeuwarden?

In dit artikel:

In de Leeuwarder wijk Zuiderburen liggen bewoners in de clinch met netbeheerder en overheden over een gepland tracé voor een tweede hoogspanningslijn. Het meest acute knelpunt is de Suder Stienplaat, het zuidelijkste puntje van de wijk bij Hempens: daar zou de nieuwe leiding naar verwachting vrijwel dwars over de straat en langs huizen komen te lopen. Bewoners — onder wie Aafke van der Wal en haar buurvrouw Tamara Geerdink — vrezen dat verder wonen daar op termijn onhoudbaar wordt en dat hun huizen sterk in waarde zullen dalen.

Waarom dit nodig is: de bestaande lijn (momenteel al de zwaarste in de provincie) moet worden verzwaard van circa 220 naar 380 kilovolt, en er komt een tweede leiding naast de huidige. Die maatregel is bedoeld om stroom van windparken op de Noordzee, via de Eemshaven, naar de Randstad te vervoeren. Verzwaring betekent hogere, zwaardere masten en een groter magneetveld rond de lijn, met alle praktische en emotionele gevolgen voor omwonenden.

Praktische en persoonlijke gevolgen: bewoners noemen verlies van rust en uitzicht, onzekerheid over woningwaarde en verkoopbaarheid, en het afzien van reparaties of investeringen in huizen zolang de toekomst ongewis is. Op de camping en zorgboerderij Hiddema State, een paar honderd meter verderop (eigendom van Meine en Mariëlle van Beets en Marloes Schreur), zouden hierdoor kampeerplaatsen verdwijnen en concrete ontwikkelingsplannen — zoals waterrecreatie met paarden en een rijbak voor gehandicapte kinderen — onhaalbaar worden. Daardoor zetten ze hun investeringen voorlopig on hold.

Zorgen over gezondheid spelen ook mee. Er is weinig duidelijkheid over de langetermijneffecten van blootstelling aan het magneetveld van hoogspanningslijnen. Kortstondige, zeer intense blootstelling is duidelijk gevaarlijk maar wordt voorkomen; de onzekerheid gaat over lage intensiteit en langdurige blootstelling. De partner van een van de bewoners, onderzoeker Elmar Fuchs, nam bij aankoop een stralingsmeter mee: thuis gaf die geen alarmerende waarden, maar op het water bij de steiger sloeg de meter wel uit — een illustratie van de onvoorspelbaarheid en de angst die leven onder een lijn oproept.

Communicatie en alternatieven: bewoners zeggen dat de communicatie met netbeheerder TenneT, de gemeente Leeuwarden en de provincie aanvankelijk stroef verliep, al is die verbetering merkbaar. Ze wijzen erop dat een eerder onderzocht alternatief — een tracé door het zuidelijker gelegen Leechlân — volgens hen in veel opzichten beter voldeed, maar dat de gemeente die optie uiteindelijk niet in het advies aan de provincie heeft meegenomen. De officiële reden in de stukken: te complex en te duur vanwege vergunningen, natuur en grondverwerving. Bewoners zien toch nog een haalbaar alternatief: een knik in de lijn iets verderop doortrekken en de leiding aan de andere kant van de Wâldwei leggen, waar volgens hen meer ruimte is.

Actie en planning: om hun bezwaren kenbaar te maken bereiden buurtbewoners een gezamenlijke zienswijze voor en mobiliseren zij omwonenden. Belangrijke data zijn een informatieavond op 10 juni in hotel Van der Valk en een bijeenkomst in mfc Markant; de zienswijze moet snel worden ingediend, want de deadline is 2 juli. Eind dit jaar worden mogelijke mastlocaties verder bekeken. Bewoners hopen als serieuze gesprekspartner aan tafel te komen en een alternatief tracé af te dwingen, maar erkennen dat het dossier complex is en dat er veel belangen tegen elkaar afgewogen moeten worden.

Kortom: de noodzakelijke netverzwaring voor de energietransitie botst lokaal met leefbaarheids-, economische en gezondheidszorgen. In Zuiderburen wordt hard geprobeerd die impact te beperken door een ander tracé en door betrokkenheid van lokale overheid en TenneT af te dwingen.