'Links', 'rjochts': wêr rint it paad om te gean?

In dit artikel:

Abe de Vries, schrijver en journalist bij het Friesch Dagblad, worstelt met de vraag wat tegenwoordig nog precies “links” en “rechts” betekent. Hij beschrijft zijn eigen twijfel: voelt hij zich links, links-radicaal, rechts of rechts-radicaal, intellectueel of populist? Die persoonlijke onzekerheid illustreert hij aan twee actuele voorbeelden waarin politieke grenzen vervagen.

Ten eerste wijst De Vries op het Nationaal Protest “Stuur Ze Terug” dat onlangs in Leeuwarden en andere steden plaatsvond, onder het motto “Voor een veilig Nederland”. De actie richt zich vooral op het terugsturen van asielzoekers en het tegenhouden van opvanglocaties. Tegelijkertijd gebruiken deelnemers bredere sociale thema’s — armoedebestrijding, zorgbezuinigingen en bestaanszekerheid — als onderdeel van hun retoriek, waardoor een rechts-radicale beweging zich in links aandoende kleding kan hullen en zo een bredere achterban probeert te winnen. De organisatoren mobiliseren online met hashtags die spreken van verwaarloosde burgers en staatsgruwelen.

Het tweede voorbeeld is de discussie in Hoorn over het verplaatsen van het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen naar de tuin van het Westfries Museum. Een marathon-actie en duizenden handtekeningen beogen die verplaatsing; De Vries erkent de kritiek op Coen als ‘genocidepleger’, maar waarschuwt ook voor een reeks van censurerende acties waarmee groepen historische verwijten instrumentaliseren en polariserende identiteitsstrijd zouden aanwakkeren.

Zijn conclusie: politieke actoren — vooral autoritair ingestelde bewegingen — gebruiken strategieën om “nationale eenheid” te suggereren en zo steun te oogsten, terwijl ze tegelijk bestaande sociale onvrede uitbuiten. De Vries pleit voor voorzichtigheid: zowel bij het klakkeloos indelen in links/rechts als bij het meepolariseren van gewone burgers door elitaire of identitaire spelletjes.