Lidstaten moeten ruimte voor decentrale overheid respecteren
In dit artikel:
Woensdag stemt het Europees Parlement over de resolutie die de Nederlandse provincies en andere regio’s moet beschermen in de onderhandelingen over de nieuwe Financiële Meerjarenbegroting (MFK) voor 2028–2034. De Friese gedeputeerde Sijbe Knol maakte onlangs op LinkedIn duidelijk waarom hij dit nauwgezet volgt: in een gesprek met Raffaele Fitto, de Europese commissaris voor regionaal beleid, benadrukte hij dat regio’s zelf het beste kunnen inschatten waar economische kansen liggen en waar investeringen het meeste effect hebben.
De kern van de discussie is een voorstel van de Europese Commissie (ingediend juli vorig jaar) om de manier waarop regionale middelen worden beslist en verdeeld te wijzigen. Dat voorstel schuift veel verantwoordelijkheid terug naar nationale regeringen — een proces dat critici als “renationalisering” bestempelen. Voor landen als Nederland, waar het nationale bestuur relatief gecentraliseerd is, zou dat kunnen betekenen dat provincies en gemeenten minder directe toegang krijgen tot EU-gelden en afhankelijker worden van Den Haag. De praktijk tijdens de verdeling van coronaherstelmiddelen, waarbij Nederland traag en bureaucratisch handelde, wordt daarbij vaak als waarschuwing genoemd.
Het Europees Parlement is sceptisch over deze nationalistische benadering. In de parlementaire commissie voor de begroting is vorige week een ontwerpresolutie aangenomen die erop aandringt dat regionale en stedelijke overheden volledig betrokken blijven bij planning en uitvoering van cohesiebeleid. De resolutie staat ook open voor een verbreding van wat onder regionaal beleid valt: projecten op het terrein van defensie, innovatie en energietransitie kunnen expliciet onderdeel worden van de steun.
Knol kreeg van Fitto de mededeling dat de Commissie mogelijk een artikel wil opnemen waarbij de structuren van lidstaten worden erkend — een tegemoetkoming die federale landen als Duitsland bevoordeelt maar risico’s inhoudt voor landen met sterke centrale sturing. Uiteindelijk zal echter de Europese Raad — waarschijnlijk eind dit jaar of in de loop van 2027 — de definitieve knopen moeten doorhakken.
Kort gezegd staat er veel op het spel voor provincies zoals Fryslân: de uitkomst bepaalt of zij ook na 2028 rechtstreeks invloed houden op hoe Europese middelen in hun regio worden besteed, of dat die rol grotendeels bij nationale overheden komt te liggen.