Lemmer was het laatste NCPN-bolwerk. Voor het eerst staan de communisten niet op de lijst. 'Wy misse Rinze Visser'
In dit artikel:
Woensdagochtend om half elf verzamelen zich in Lemmer buurtbewoners bij het leugenbankje aan de Oudesluis om te praten over de gemeenteraadsverkiezingen — en vooral over het ontbreken van de communistische lijst waar ze decennia op stemden. De NCPN staat deze keer niet op de stembiljetten; niet omdat het communisme per se is verdwenen uit de herinnering van het dorp, maar vooral omdat Rinze Visser, de langstzittende en meest zichtbare vertegenwoordiger, zich vanwege zijn gezondheid niet herkiesbaar stelde.
Visser, die in de wijk Lemstervaart woont en sinds de jaren zestig actief is, betekende veel voor Lemmer: hij fungeerde als informele ombudsman, hielp tientallen mensen met belastingaangiften en bracht lokale zorgen direct terug naar de raad. Zijn persoonlijke betrokkenheid zorgde ervoor dat hij in 2022 in Lemmer de meeste stemmen kreeg, ook van kiezers die bij landelijke stembusgang elders terechtkomen. Nu hij afwezig is, voelen trouwe kiezers zich stuurloos en zoeken alternatieven.
Veel oude NCPN-stemmers kiezen deze verkiezingen voor lokale of linkse partijen die dezelfde aandacht voor bewoners zouden bieden. Gerard ten Boom van Burgerpartij De Fryske Marren wordt vaak genoemd als de meest ‘Rinze-achtige’ kandidaat; oud-raadslid Sake Barelds gaf die tip aan een aantal Lemsters. Anderen stappen over naar GroenLinks-PvdA (Eelco Schurer krijgt enkele stemmen) of blijven trouw aan voorgaande niet-links voorkeuren, zoals VVD-stemmer Rein Flapper die Visser ondanks politieke verschillen altijd steunde vanwege zijn lokale inzet.
De situatie in Lemmer weerspiegelt de lange en vertakte geschiedenis van het communisme in de regio. Al vóór de Tweede Wereldoorlog was de CPN in Lemsterland actief; het dorp was ooit een arm vissersmilieu met sterke communistische aanwezigheid. Nationaal verdwenen de oude Communistische Partij Nederland grotendeels bij de fusie naar GroenLinks in 1989, waarna splintergroepen ontstonden. Uit die stromingen kwam in 1992 de NCPN voort, die — tot deze verkiezingen — als laatste nog vertegenwoordigd was in De Fryske Marren. Elders bestaan soortgelijke lokale of afgeleide communistische partijen nog, zoals in Oldambt.
Interne en externe factoren speelden mee in de daling van de partij: gezondheidsredenen hielden ervaren kopstukken als Visser en Barelds buiten de kandidatenlijst, en geopolitieke gebeurtenissen zoals de Russische invasie van Oekraïne in 2022 leidden volgens betrokkenen tot negatieve reacties richting lokale communisten. Tegelijk blijft er hoop: de partij zegt een actieve jongerenafdeling te hebben en verwacht rond 2030 terug te keren in de raad zodra jonge kandidaten klaar zijn met hun studies.
Kort samengevat: de afwezigheid van Rinze Visser heeft de lokale communistische aanhang onzeker gemaakt en geleid tot verspreiding van stemmen over lokale en linkse alternatieven. De geschiedenis en persoonlijke band met Visser verklaren waarom zijn vertrek veel groter effect heeft dan alleen het verdwijnen van een partijnaam op het stembiljet.