Leeuwarden viert 150 jaar Mata Hari: 'Ze was een vrijgevochten vrouw die haar tijd ver vooruit was'

zaterdag, 23 mei 2026 (08:00) - Friesch Dagblad

In dit artikel:

Het is dit jaar 150 jaar geleden dat Margaretha Zelle — wereldwijd bekend als Mata Hari — in Leeuwarden werd geboren (7 augustus 1876). Om dat jubileum te markeren organiseert Visit Leeuwarden een uitgebreid zomeraanbod, met activiteiten die doorlopen tot in het najaar: van exposities en wandelroutes tot een documentairepremière, lezingen en kinderactiviteiten. De gemeente wil daarmee het eenzijdige beeld van Mata Hari als alleen exotische danseres en vermeende dubbelspion nuanceren en haar ook tonen als ondernemende, vrijgevochten en geëmancipeerde vrouw — en als moeder.

In Leeuwarden bestaan al lang herinneringen aan Zelle: het Fries Museum toont een vaste presentatie over haar leven, er staat sinds vijftig jaar een standbeeld bij haar geboortehuis aan de Kelders en er is een Margaretha Zelle-aquaduct. Visit Leeuwarden vroeg acht lokale kunstenaars hedendaagse portretten van Mata Hari te maken; die zijn te zien in het Visit Center. Het kunstenaarsduo Kroft&Smids brengt met een lichtinstallatie een twintig minuten durende voorstelling in haar geboortehuis. Verder zijn er speciale wandeltours, een spionnenspeurtocht voor kinderen, een pop-upexpo in de stationshal en op 29 mei een lezing van journaliste Nynke de Jong.

Hoogtepunt is de landelijke première van de bekroonde documentaire Mata Hari op 30 mei in Filmhuis Slieker. De film, deels in Leeuwarden opgenomen met materiaal uit het Fries Film & Audio Archief, verweeft het levensverhaal van Zelle met het verhaal van David Carradine’s jarenlang onvervuld filmproject uit 1975—een poging van Carradine om via film contact te hervatten met zijn dochter Calista. De documentaire, van regisseurs Joe Beshenkovsky en James A. Smith, kreeg eerder prijs tijdens het filmfestival van Venetië. De première in Slieker was uitverkocht; vanaf 31 mei is de film daar exclusief te zien.

Meer informatie en het volledige programma staan op visitleeuwarden.nl/150jaarmatahari.