Leerlingen Pro Drachten scheuren allerstomste bladzijden uit boeken om leesangst te overwinnen
In dit artikel:
In Pro Drachten kregen vmbo- en praktijkleerlingen de opdracht om een boek te sloopen om zo hun weerzin tegen lezen te doorbreken. Onder leiding van docent Demi Hoekstra mochten de leerlingen krassen, scheuren, knippen, vouwen en zelfs tegen bladzijdes schreeuwen; het doel is niet willekeurige vernieling maar werken aan positieve, laagdrempelige leeservaringen via vijftien gerichte opdrachten. Een voorbeeld: leerlingen kiezen een ‘saaie’ pagina, maken er iets van en ontdekken dat door spelen met tekst — bijvoorbeeld door woorden te verwijderen — ineens een gedicht kan ontstaan.
Dertienjarige Tristan illustreert waarom dit nodig is: hij kreeg vroeger stress van lezen door commentaar op zijn leestempo en voelt zich meer thuis bij teksten in games. Voor leerlingen met vergelijkbare ervaringen is de aanpak bedoeld om de negatieve lading van lezen af te halen en nieuwsgierigheid terug te brengen.
Het project Sloop dit Boek is ontwikkeld door Fers, leesconsulenten van de Friese bibliotheken en docenten, voortbouwend op ideeën van Keri Smith maar aangepast aan lokale behoeften. Het eerste exemplaar van Het-Sloop-Dit-Boek-Boek werd overhandigd aan taal- en leesexpert Famke Wink; leesconsulent Miranda Hartgers en de school werkten sinds 2020 samen aan dit initiatief. De methode kiest bewust voor spelen en onderzoeken in plaats van te benadrukken dat lezen leuk moet zijn.
Sloop dit Boek start op twintig scholen in Friesland; ongeveer 1.500 vmbo-(basis/kader) en praktijkleerlingen ontvangen het werkboek dat door uitgever Elikser is samengesteld. De teksten zijn ‘rijk’ en thematisch rond identiteit, afkomstig uit romans, graphic novels, poëzie en informatieve boeken, en de selectie is meertalig (Nederlands, Fries, Arabisch, Oekraïens). Het project wordt mede gefinancierd door Stichting Lezen en maakt deel uit van het Fries Leesoffensief. Deze herfst volgt verdere uitrol in Friesland met de ambitie het werkboek landelijk beschikbaar te maken.
Achter deze speelse aanpak schuilt een serieuze motivatie: lezen is een basisvaardigheid voor zelfredzaamheid — van het lezen van een gemeentebrief tot het invullen van formulieren — en met name praktijkleerlingen lopen risico op laaggeletterdheid. Sloop dit Boek wil stapje voor stapje de drempel verlagen en leerlingen weer laten ervaren dat teksten ook iets kunnen doen voor hen, zonder druk of oordeel.