Lang leve het crisisplan van het kabinet-Jetten

In dit artikel:

De kabinetsbrief "Acties weerbaarheid energieschok" van vorige week leest volgens Sybrand Frietema de Vries bijna als een samenvatting van zijn eigen columns van de afgelopen twaalf jaar. De nota beschrijft een pakket maatregelen om verduurzaming te versnellen, minder afhankelijk te worden van buitenlands olie- en gasaanbod, en de energieweerbaarheid van burgers en bedrijven te versterken. Er wordt gesproken over meer overheidsoptreden, het terugvorderen van overwinsten van energiebedrijven en zelfs scenario’s voor dwingende maatregelen.

De aanleiding is ernstig: de huidige oorlogen in het Midden-Oosten kunnen leiden tot een grote oliecrisis. Fatih Birol van het Internationaal Energieagentschap waarschuwt dat die crisis mogelijk groter kan zijn dan de oliecrises van de afgelopen vijftig jaar samen. Toch reageerden sommige ministers aanvankelijk laconiek: minister Karremans zei dat er "geen aanleiding om de maximumsnelheid aan te passen" en minister Aartsen vond het "heel slecht als wij daar ons mee gaan bemoeien", opmerkingen die Frietema koppelt aan VVD-principes van minimale overheidsbemoeienis.

Toch is er in Den Haag en bij ambtenaren veel voorbereiding geweest. Inventarisaties, crisis- en noodplannen en een breed palet aan mogelijke maatregelen liggen klaar. Frietema pleit ervoor die voorstellen niet alleen uit nood op te voeren, maar structureel door te voeren: investeringen in het elektriciteitsnet en warmtenetten, snelheidsverlagingen, een OV-pas voor lage inkomens en stimulering van elektrisch autodelen. Dergelijke stappen zouden tegelijk het klimaat, de leefomgeving en de voorspelbaarheid van energierekeningen verbeteren.

Frietema benadrukt dat de zware scenario’s hopelijk uitblijven, maar dat de maatregelen wél benut moeten worden. Hij is deskundige duurzame energie bij Energiewerkplaats Fryslân en het Friese Energiehuis.