Kunstenaar Anatolii (39) kwam anderhalf jaar na de Russische inval in Oekraïne in Drachten terecht
In dit artikel:
Anatolii Hylytykha (39), een Oekraïense kunstenaar en zelfopgeleide metaalbewerker uit Lutsk, vluchtte anderhalf jaar na de Russische inval naar Nederland. Kort voor de oorlog was hij nog in Kyiv om zijn visum te verlengen; toen de invasie begon besloot hij geen frontsoldaat te worden—hij is tegen geweld en vegetariër—maar bleef wel op andere manieren helpen. Pas na anderhalf jaar verliet hij Oekraïne en belandde in Drachten, waar hij als vrijwilliger in de Sluisfabriek aan de slag ging.
Oorspronkelijk opgeleid als boekhouder, ontdekte Anatolii al in 2006 zijn talent voor lassen nadat zijn vader een lasapparaat aanreikte. Wat begon met lichtgevende rendieren groeide uit tot omvangrijke opdrachten in Oekraïne: van levensgrote verlichte BMW’s tot luchballonnen. Hij werkte bovendien als muzikant en drummer en runde met vrienden een studio in Lutsk, maar uiteindelijk verschoof zijn focus naar metaalkunst.
In Drachten kreeg hij de kans om in een gedeelde werkplaats te experimenteren en samen te werken met vakmensen zoals Jan Ketelaar. Daar ontstond onder meer Aanraking, een metalen hand die golven op een oppervlak maakt, waarvan het prototype nog in Oekraïne staat. Ook maakte hij Schaap met antenne, een sculptuur die thema’s als marketing en propaganda onderzoekt. Video’s van zijn werk trokken miljoenen kijkers op TikTok. Als blijk van dankbaarheid bouwde hij voor Ketelaar een vijf meter hoog paard dat nog steeds in de Sluisfabriek staat.
Sinds 2025 woont Anatolii in Tilburg en werkt hij bij Studio Job, een bekend kunst- en designcollectief. Het contact met deze werkplaats ontstond onverwacht: hij gebruikte ChatGPT om mogelijke werkplaatsen te vinden, nam vervolgens contact op met Studio Job en werd aangenomen. In de grote loods daar staan half-afgewerkte sculpturen, verfblikken en een immense wereldbol; achter een metalen deur werkt hij met het scherpe geluid van slijptollen en de geur van heet metaal.
Politiek en persoonlijk heeft de oorlog diepe sporen achtergelaten. Hij maakte een metalen ‘oog’ met Oekraïne in de pupil als reactie op censuur en de beelden van het conflict, en schonk dit werk aan de Kunstacademie Friesland. Over de strijd spreekt hij met respect voor de strijders, maar ook met kritiek op de fouten binnen zijn eigen land—corruptie en politieke verantwoordelijkheid hebben voor hem bijgedragen aan de tragedie en zijn vertrek. Hij verblijft momenteel in een opvanglocatie voor Oekraïners in Tilburg, in een kamer met stapelbedden, en wil niet terugkeren. Voor gezins- of zorgredenen viel hij onder een uitzondering op de uitreisbeperking voor Oekraïense mannen.
Zijn toekomstwens is helder en praktisch: een eigen werkplaats om vrij te blijven werken met metaal, mensen te verrassen en onconventionele ideeën aan te jagen. In Tilburg zet hij zijn ambacht voort—scherpe vonken, zware stukken en nieuwe sculpturen—terwijl hij bouwt aan een stabiel bestaan ver van huis.