Kruisraketten voor Leeuwarder F-35's? Experts zien problemen en dat heeft alles te maken met de oorlog in Iran
In dit artikel:
De oorlog van de VS in Iran kan leiden tot vertragingen bij Amerikaanse wapenleveringen aan Europese bondgenoten, waarschuwen militaire deskundigen en meerdere regeringen. Reuters meldde vorige maand dat de VS enkele Europese landen informeerde dat eerder afgesproken leveringen waarschijnlijk later komen; Finland, Estland en Polen hebben dat inmiddels in meer of mindere mate bevestigd. Reden is dat Amerikaanse voorraden, bij grote producenten in de VS, worden gebruikt voor operaties in het Midden-Oosten: denktanks schatten dat van sommige rakettypen al ongeveer een derde is afgeschoten.
Voor Nederland gaat het vooral om systemen waar wereldwijd veel vraag naar is: Patriot-luchtverdedigingsraketten, Tomahawk-aanvalsmunitie voor de marine en JASSM-ER kruisraketten voor de F-35. Die JASSM’s (met een bereik van circa 1.000 km) versterken de Nederlandse luchtmachtcapaciteit vanaf Vliegbasis Leeuwarden en Volkel, omdat ze in staat zijn om belangrijke, diep gelegen doelen op afstand uit te schakelen met minder nevenschade. Defensie bestelde in 2024 120 JASSM’s, met een beoogde levering rondom of vanaf 2027; experts zoals Michelle Haas van de Universiteit Gent achten een vertraging voor die bestelling mogelijk.
Den Haag houdt de sfeer voorlopig sussend. In documenten die op Verantwoordingsdag openbaar werden, wordt geen vertraging voor de kruisraketten gemeld. Het ministerie van Defensie zegt formeel nog geen officiële mededeling van de VS te hebben ontvangen dat leveringen later komen; woordvoerder Jiska Post meldt wel dat er “vooralsnog” geen vertraging is en dat vanwege operationele veiligheid veel informatie niet openbaar gedeeld zal worden. De Tweede Kamer wordt vertrouwelijk geïnformeerd over mogelijke wijzigingen in levertijden of aantallen, aldus het ministerie.
De Verantwoordingsdag-documenten bevatten daarnaast kritische punten over de eigen weerbaarheid: de beveiliging van militaire objecten in Nederland is volgens een rapport nog onvoldoende en blijft “een ernstige onvolkomenheid” gezien de huidige dreiging; ook de beveiliging van de Noordzee kan volgens onderzoekers verbeterd worden.
Kort samengevat: Europese bondgenoten, waaronder Nederland, lopen kans op uitstel van Amerikaanse wapens door prioritering van Amerikaanse herbevoorrading, maar officiële communicatie hierover aan Nederland ontbreekt nog en Den Haag deelt details terughoudend vanwege operationele veiligheid.