Koningsdag biedt de republikein veel vermaak | opinie
In dit artikel:
Deze week richt de aandacht zich op Dokkum, waar de koninklijke familie Koningsdag zal vieren — een gebeurtenis die in de aanloop veel lokale activiteit losmaakt: gemeentebestuurders, scholen en verenigingen zetten samen van alles op touw om het bezoek voor te bereiden. Op de dag zelf trekken tienduizenden toeschouwers langs de route om de vorst te toe te juichen, hoewel de familie geen bijzondere openbare prestaties heeft geleverd waarvoor het publiek normaal gesproken in groten getale applaudisseert.
Rimmer Mulder (oud-hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant) gebruikt dat contrast om de monarchie kritisch te bekijken. Hij wijst erop dat leden van het koningshuis aanzienlijk vermogen en hoge inkomens hebben: prins Bernhard jr. bouwde als ondernemer naar schatting zo’n 160 miljoen euro op, zo meldt Quote, en Máxima verdient netto ruim 460.000 euro per jaar terwijl het gezinsinkomen met de circa 1,2 miljoen euro van koning Willem-Alexander ruim toereikend is. Zulke bedragen lijken moeilijk te rijmen met de verdeling van bevoegdheden in een moderne democratie, stelt Mulder, zeker gezien het staatshoofd minder uitvoerende taken heeft dan bijvoorbeeld een minister-president.
De verklaring voor de hoge standen en vergoedingen zoekt hij in de geschiedenis: vorstenhuizen zijn traditioneel gewend aan weelde en het idee leeft dat een erfelijk staatshoofd in aanzienlijke luxe moet kunnen leven. Koningsdag zelf ziet hij als overblijfsel van dat feodale systeem — ooit een vrije dag om trouw te tonen — en anno nu een ritueel waarmee erfopvolging wordt aangepast aan democratische verhoudingen. Voor wie republikeins is, biedt die voorstelling juist genot, omdat het de ongelijkheid tussen een familieprivilege en de rest van de bevolking blootlegt.
Mulder sluit af met een bedenking over alternatieven: hoewel een door het volk gekozen president niet per se beter zou zijn, is het te kort door de bocht te denken dat dat de enige andere optie is. Zijn stuk is een oproep tot nuchtere reflectie op waarom de staat zoveel privileges en middelen toekent aan een erfelijk staatshoofd, terwijl het volk nog steeds massaal uitloopt om diezelfde familie te eren.