Koning Willem-Alexander: wees zuinig op wat ons verbindt
In dit artikel:
Koning Willem-Alexander riep in zijn traditionele kersttoespraak donderdag vanuit Paleis Huis ten Bosch op tot zorg voor komende generaties. Centraal in zijn boodschap stond de vraag welke wereld we willen nalaten aan kinderen: een omgeving met ruimte om te ontdekken en fouten te maken, of een wereld waar vergissingen hard worden afgestraft en jonge mensen voortdurend bang zijn beoordeeld te worden op uiterlijk, achtergrond, seksualiteit of prestaties.
De koning verbond die maatschappelijke opdracht aan persoonlijke ervaring: het vaderschap maakte hem bewust van het kwetsbare en kostbare van nieuw leven. Hij benadrukte dat een kind niet eigendom is maar toevertrouwd, en dat opvoeden naast beschermen ook betekent loslaten zodat kinderen weerbaar kunnen worden. Jaarlijks worden in Nederland meer dan 160.000 kinderen geboren, een feit dat hij gebruikte om te onderstrepen dat hun toekomst ook onze gezamenlijke verantwoordelijkheid is.
Willem-Alexander signaleerde meerdere bedreigingen voor die toekomst: polarisatie en escalatie van meningsverschillen, een afkalvende democratie, dictators die ten koste van vrijheden winnen, verregaande afhankelijkheid van algoritmes, en aantasting van de leefomgeving door vervuiling en klimaatverandering. Tegelijk stelde hij dat de situatie niet uitzichtloos is — veel kan dicht bij huis worden verbeterd. Zijn kernboodschap: wees zuinig op wat ons bindt — democratie, rechtsstaat, vrijheid, leefomgeving en wederzijdse verantwoordelijkheid.
Een centrale term in de toespraak was gemeenschapszin. De koning betoogde dat weerbaarheid en zelfredzaamheid belangrijk zijn, maar dat deze eigenschappen zonder een gemeenschap waarin mensen naar elkaar omkijken en elkaar steunen niet genoeg zijn. Hij pleitte ervoor dat kinderen van jongs af aan leren om betrokken te zijn op anderen, zodat niemand er alleen voor staat en sterken oog hebben voor wie kwetsbaar is.
De toespraak was zowel normerend als troostend: hij verwees naar het Kerstverhaal als symbool van een eenvoudige, nabije hoop — een pasgeboren kind als begin van iets nieuws — en sluitte af met goede wensen voor een gezegend kerstfeest voor iedereen, ongeacht persoonlijke omstandigheden. Hij haalde ook een eerdere constatering aan, bij zijn inhuldiging twaalf jaar geleden, dat het niet langer vanzelfsprekend is dat kinderen het beter krijgen dan hun ouders, en liet daarmee zien dat de internationale situatie sindsdien niet is verbeterd.
Kort samengevat riep de koning op tot praktische inzet in de dagelijkse leefomgeving: bouw en onderhoud gemeenschapszin, bescherm democratische en rechtsstatelijke waarden, zorg voor de natuur en geef jonge mensen de ruimte om te groeien zonder constante angst voor veroordeling. Daarmee wil hij bijdragen aan het doorgeven van een leefbare wereld aan komende generaties.