Komt dat asielzoekerscentrum in Noardeast-Fryslân er nou wel of niet? Het blijft de lokale politiek bepalen
In dit artikel:
Op 18 maart kiezen inwoners van Noardeast-Fryslân een nieuwe gemeenteraad, maar wie de lokale programma’s leest ziet vooral overeenstemming in plaats van felle partijdelingse strijd. Plattelandskarakter, beperkte eigen inkomsten en gedeelde problemen zoals woningtekort en een krap elektriciteitsnet zorgen ervoor dat veel partijen hetzelfde einddoel nastreven en samen naar provincie en rijk moeten lobbyen. Dat vertaalt zich in weinig scherpe verschillen tijdens lokale debatten: nieuwkomers D66 en BBB konden vorig week in Kollumersweach nauwelijks uiteenlopen in hun standpunten.
Veel grote onderwerpen zijn al (deels) beslist of liggen grotendeels buiten de gemeentelijke invloedsfeer. De renovatie van het gemeentehuis is in september al goedgekeurd; het plan voor een parkeerkelder onder Dokkum werd recent stopgezet en wordt nu vervangen door onderzoeken naar alternatieven. Een actueel twistpunt is de discussie over een autoluwe binnenstad in Dokkum: hoewel StemWijzer verdeeldheid laat zien, benadrukken alle partijen dat ze autoverkeer willen terugdringen maar tegelijk toegankelijkheid voor ondernemers en minder-validen willen garanderen.
Ook andere schijnbare meningsverschillen blijken bij nadere toelichting te versmallen. Zaken als windmolens op bedrijventerreinen of de eis van 35 procent sociale huur bij nieuwbouw worden deels begrensd door bevoegdheden van provincie en landelijke regelgeving, en door praktische afwegingen: beloftes die de bouwcapaciteit kunnen beperken worden kritisch bekeken. Een concreet lokaal voorstel — een overdekte, gratis fietsenstalling in Dokkum — kreeg inmiddels brede steun, op twee partijen na.
De scherpste breuklijn in de gemeente vormt het dossier rond een asielzoekerscentrum (azc) in Dokkum. Na een verzoek van COA in 2023 voor een permanent azc met 250 plekken ontstond grote binnenpolitieke onenigheid. Een draagvlakonderzoek onder inwoners gaf weinig steun, maar sommige partijen (onder anderen S!N, met steun van CDA en ChristenUnie) probeerden toch door te zetten. Dat leidde tot een coalitiecrisis: PvdA keerde zich op het laatste moment tegen het plan en vormde een nieuw samenwerkingsverband dat het grote azc blokkeerde, waarna S!N uit de coalitie stapte.
Uiteindelijk sloten FNP en Gemeentebelangen een compromis met CDA en ChristenUnie: de gemeente blijft streven naar opvang, maar dan kleinschaliger (minstens de helft kleiner dan het oorspronkelijke plan). Tot nu toe is geen geschikte locatie op gemeentelijke grond gevonden, waardoor de rust terugkeerde — maar het thema kan snel weer oplaaien. Liberaal Noardeast-Fryslân profileert zich nadrukkelijk als anti-azc; tegelijk waarschuwt de gemeente dat het Rijk gemeenten kan overrulen via de spreidingswet als zij zich afsluiten.
Standpunten van partijen in het kort:
- FNP: tegen permanent azc zonder draagvlak; wil wel opvang van statushouders om de keten te ontlasten.
- S!N: vóór azc; spreekt van een morele plicht.
- CDA en ChristenUnie: geen expliciet groot azc-plan, maar willen wel verantwoordelijkheid nemen voor onderdak en veiligheid.
- PvdA: voorkeur voor kleinschalige opvang, open voor azc als dat nodig is.
- Gemeentebelangen: tegen grootschalig azc, open voor kleinschalige opvang indien onvermijdelijk.
- VVD: ontwijkt het onderwerp in het programma; wil zekerheden op leefbaarheid en draagvlak.
- BBB: wil goede opvang, maar verwijst naar het draagvlakonderzoek dat tegen een azc zou spreken.
- Liberaal Noardeast-Fryslân: principieel tegen azc; prioriteit voor eigen inwoners.
- D66: wil mensen in nood opvangen, bij voorkeur kleinschalig.
Kortom: bij de gemeenteraadsverkiezingen draait het in Noardeast-Fryslân vooral om nuance en uitvoerbaarheid. Grote ideologische scheidslijnen zijn vaak plaatsgemaakt voor pragmatische overeenstemming, behalve rond het gevoelige azc-dossier, dat nog steeds politiek splijt.