Klaas Knot: kabinet moet portemonnee trekken voor Lelylijn. 'Spaar 400 miljoen euro per jaar'

In dit artikel:

Klaas Knot, voormalig directeur van De Nederlandsche Bank en door het kabinet aangesteld als Lelylijn-gezant, adviseert dat de geplande spoorverbinding Groningen–Lelystad rond 2050 kan rijden als het Rijk jaarlijks €400 miljoen apartzet. De laatste raming van de aanlegkosten bedraagt circa €14,5 miljard; met Knot’s spaarplan zou zo’n 75 procent van die kosten beschikbaar komen, het minimumniveau om de MIRT-verkenning te starten.

Knot erkent dat de lijn duur is vanwege de ‘zompige’ bodem en technische uitdagingen, maar ziet tijd genoeg omdat de route sowieso niet vóór 2040 gerealiseerd kan worden. Het demissionaire kabinet had eerder de eerder opgespaarde €3 miljard voor de Lelylijn omgeleid naar andere projecten, wat het huidige voorstel deels motiveert. Regionale overheden en de EU zouden volgens Knot nog eens 5–10 procent kunnen bijdragen; structurele financiering door het bedrijfsleven acht hij onwaarschijnlijk, zeker voor grote bedragen. Hij waarschuwt dat buitenlandse partijen vaak toezeggingen doen die later niet worden nagekomen.

Knot pleit voor een apart “sparend gebiedsfonds” buiten het reguliere mobiliteitsbudget, zodat eventuele tegenvallers de rest van de grote projecten niet direct raken en regio’s mede-verantwoordelijkheid kunnen dragen. Tegelijk werd een masterplan gepresenteerd met vier scenario’s afhankelijk van bevolkingsontwikkeling en concrete tracé-opties voor onder meer Groningen, Drachten, Heerenveen en Emmeloord. Voor Groningen liggen drie varianten op tafel: een boortunnel naar het Hoofdstation, een verhoogde lijn langs Hoogkerk met station Suikerzijde, of een verdiept tracé met nieuw station De Halm.

Knot benadrukt dat de meeste maatschappelijke winst pas zichtbaar wordt als de hele verbinding wordt aangelegd; de bouw van het deel Lelystad–Groningen zal in de praktijk vooral een nationale opgave zijn, terwijl EU-gelden vooral kansrijk zijn voor studiefases vanwege mogelijke internationale koppelingen.