Kiva: inheemse wijsheden voor het herstel van de aarde. Hoognodig in deze tijd, laat deze film zien
In dit artikel:
De documentaire Kiva - The Call Of The Wisdom Keepers van maker Marijke Kodden toont hoe inheemse rituelen en wijsheid kunnen bijdragen aan het herstel van de aarde. Kodden reisde jarenlang en filmde kiva-ceremonies en soortgelijke kuilrituelen op meerdere continenten — onder meer in Mexico, India, Duitsland en Papenvoort (Drenthe) — en volgt een los verbonden netwerk van zogenaamde wisdom keepers: oudere wijzen uit inheemse tradities die ceremonies leiden rond vuur, trommels, rook en een gegraven kuil die symbool staat voor de baarmoeder, oftewel Moeder Aarde.
De kiva-traditie vindt zijn oorsprong in het zuidwesten van de huidige Verenigde Staten; een belangrijke vernieuwer was Raymundo Tigre Perez, die de ceremonie eind jaren tachtig politiek en ecologisch laadde. Sindsdien verspreidde het gebruik zich naar Latijns-Amerika en de rest van de wereld. In de film komen ook muziek- en dansvormen samen uit verschillende culturen — van Latijns-Amerikaanse en Afrikaanse trommels tot Keltische doedelzakken en soefidans — om te laten zien dat rituele handelingen en klanken universele verbindingen kunnen leggen, ook als deelnemers elkaars taal niet begrijpen.
Kodden benadrukt dat het niet alleen om spiritualiteit gaat maar om concrete zorg voor de leefomgeving. De film documenteert voorbeelden van ecologische schade, zoals vervuiling door intensieve mijnbouw in Minas Gerais (Brazilië), en koppelt die aan bredere oorzaken zoals kolonisatie, industrialisatie en consumentisme. Tegelijk zoekt de film de brug naar westerse ervaringen: voorbeelden als de aardbevingen door gaswinning in Groningen tonen aan dat ook westerse gemeenschappen baat kunnen hebben bij het hernieuwd leren denken in generaties (zeven generaties vooruit en terug), en bij het herstellen van verbinding met de bodem en voorouders.
Omdat reguliere omroepen weinig animo toonden en festivals om trailers vroegen die ze nog niet had, brengt Kodden de film zelf in roulatie — vaak gepaard met ontmoetingen met de deelnemers. De film wordt op donderdag 26 februari vertoond in LOFT, Boksum (een voormalig kerkgebouw), met aanvullende muziek van Dina Popma en poëzie van Remco Kuiper; later dit jaar staat een voorstelling met vredsorganisaties gepland in het Omniversum. Kodden vergelijkt haar verspreidingsnetwerk met mycelium: ondergronds maar verbindend — een passend beeld voor een film die pleit voor het herstellen van relaties tussen mensen en de levende aarde.