Kijken naar 'Van Gewest tot Gewest': ooit trauma, nu interessant

In dit artikel:

Jaap Krol blikt terug op zijn jeugdige ergernis én latere liefde voor het regionale televisieprogramma Van Gewest tot Gewest (VGTG), dat van 1965 tot 2004 werd uitgezonden. In de vroege jaren, toen er maar twee zenders waren en een alternatief van IKON weinig keus bood, werd hij op woensavond gedwongen naar reportages te kijken over lokale curiosa: gerestaureerde stoomgemalen, nieuwe kano‑routes of de aanleg van een polderbrug. Alleen items uit Friesland gaven hem toen troost; die fragmenten voelden trots en herkenning.

Het programma verloor terrein in het laatste decennium, toen regionale omroepen en populaire formats zoals Hart van Nederland dezelfde thematiek en de blik van bewoners overnamen. Krol beschrijft hoe hij in die periodes juist steeds vaker regiotelevisie keek en daar uiteindelijk troost in vond. Via De Schatkamer, het online archief van Nederlandse televisieprogramma’s, herontdekte hij VGTG en werd fan.

Krol haalt een reportage uit 1977 aan over de broers Toering uit Earnewâld — rietsnijder en ielfisker — die hun bestaan voelen knellen door het opkomende massatoerisme. Een ingehuurde natuurexpert waarschuwt voor schade aan kwetsbare oevergebieden door pleziervaart en voor de gevolgen van chemische toiletten voor het waterleven. Krol prijst vooral de trage, kalmerende vertelstijl: de camera geeft mensen ruimte, details als vogelgeluiden, lege straten, grijs weer en Ravel‑muziek scheppen een intieme, tijdloze sfeer.

Voor hem functioneert VGTG als een luchtfoto van vergeten decennia: geen spectaculaire televisie, maar een waardevolle blik op mensen en hun omgeving. Jaap Krol groeide op in Beetstersweach, woont in Groningen en is schrijver.