Kentering in oorlog Oekraïne: zijn de Russen aan de verliezende hand?
In dit artikel:
Brandende raffinaderijen, aangevallen fabrieken en raketten en drones die tot diep in Russisch grondgebied en rond Moskou inslaan: Oekraïne voert steeds doelgerichtere aanvallen uit met zelfgemaakte wapens en lijkt daarmee het initiatief op bepaalde fronten terug te winnen. President Volodymyr Zelensky omschrijft die operaties als een vorm van “lange-afstands-sancties”: met eigen raketten zoals de Flamingo (indien betrouwbaar meer dan 3.000 km bereik) en een groeiend arsenaal aan drones kan Kiev doelen treffen die tot voor kort moeilijk bereikbaar leken.
Sinds ongeveer 2024 escaleert een technologische wedloop rond onbemande systemen. Oekraïne ontwikkelt diverse types drones, van op afstand bestuurbare toestellen met een bereik van 100+ km tot AI-gestuurde aanvalsdrones die automatisch vrachtwagens en militaire voertuigen herkennen. Daarmee raakt het Russische bevoorradingsnetwerk — onder meer de strategische M14-snelweg in het door Rusland bezette zuiden — steeds vaker en verder van het front. Video’s op sociale media, bevestigd door meerdere bronnen, tonen herhaaldelijk grote branden en verwoesting; onafhankelijke organisaties schatten dat circa 40 procent van de Russische olie-exportcapaciteit door deze aanvallen tijdelijk stilligt.
Op het terrein is de situatie gepolariseerd: in de Donbas zet Rusland een trage opmars voort richting Sloviansk en Kramatorsk, maar in het zuiden noteert Oekraïne in april netto terreinwinst in de regio’s Zaporizja en Dnjepropetrovsk — de eerste noemenswaardige terugwinst sinds 2023. Tegelijk kampt Rusland met grote personele problemen: volgens het Institute for the Study of War lopen de maandelijkse verliezen in slachtoffers en gewonden op tot ongeveer 35.000, waardoor het land moeite heeft de rangen aan te vullen; dat voedt geruchten over een nieuwe mobilisatieronde en vergroot sociale onrust, vergelijkbaar met de massale uittocht na de mobilisatie van herfst 2022.
De Russische reactie concentreert zich deels op zware aanvallen op steden. In mei lanceerde Rusland grootschalige offensieven met honderden tot duizenden drones en tientallen raketten tegen Oekraïense stedelijke doelen; op 13 mei vielen in Kyiv meer dan twintig doden. Ook werd de voor de derde keer gebruikte Oresjnik-raket ingezet — een langafstandsraket met hoge re-entry-snelheid en meerdere ladingen — die onder meer een werkplaats in Bila Tserkva trof.
Of deze dynamiek op langere termijn kantelt is nog onzeker. Feit is dat Oekraïne na een zware winter voor het eerst sinds 2023 weer terrein terugwint en dat het conflict zich steeds vaker uitstrekt naar Russische logistieke knooppunten en zelfs Moskou, met belangrijke economische en maatschappelijke gevolgen aan Russische zijde.