Kees de Haan breekt een lans voor een goede bibliotheek zoals die in Lemmer: het is het hart van de alledaagse democratie
In dit artikel:
Kees de Haan van J.O.N.G.architecten uit Balk koos de bibliotheek van Lemmer, ontworpen door Feike Kroes, als voorbeeld van een goed gebouw: ingetogen van vorm maar doordacht van uitvoering. Kroes — die ook restauraties in Lemmer deed, en van wie Jelle de Jong ooit leermeester was — ontwierp een sober, bijna poëtisch pand met fijne akoestiek en simpele details (zoals houten dakliggers die op binnenmuren rusten op speciale betonblokjes) waardoor de ruimte prettig aanvoelt.
Die eenvoud blijkt ook praktisch: de open constructie maakte het relatief eenvoudig het interieur aan te passen aan hedendaagse bibliotheekwensen zonder het oorspronkelijke ontwerp te beschadigen. In 2024 voerde Hanratharchitect, gespecialiseerd in bibliotheken en publieke gebouwen, een verbouwing uit die de bieb omvormde tot een mienskips-bibliotheek — een ontmoetingsplek met faciliteiten voor werken, studie, lezingen, digitale vaardigheid, inspraak en ontspanning. De nieuwe opzet viel in de smaak: in november was de bibliotheek een van de vijf finalisten voor de landelijke titel ‘Bibliotheek van het Jaar’.
Voor De Haan gaat het gebouw verder dan esthetiek: bibliotheken zijn belangrijke vrijplaatsen in de stad waar nog gratis toegang tot kennis en ontmoeting bestaat, juist nu veel buurtcentra en sociale plekken verdwijnen of worden geprivatiseerd. Hij wijst erop dat zulke gebouwen bijdragen aan het dagelijks functioneren van democratie: ze bieden plekken waar mensen elkaar ontmoeten, meedoen en hun stem kunnen laten horen — thema’s die ook in recente lezingen, zoals de Bonnemalezing in het Rijksmuseum, werden benadrukt.
Kroes’ aandacht reikte verder dan het gebouw zelf; hij tekende ook de buitenruimte van de bibliotheek, waar onder meer drie berken nog altijd staan — een aanwijzing dat kwaliteit en zorg bij de oorspronkelijke aanleg zichtbaar blijven. De Lemmerse bibliotheek illustreert volgens De Haan hoe klein ogende, goed doordachte architectuur flexibel mee kan groeien met de tijd en tegelijk sociale waarde kan behouden voor de gemeenschap.