Kabinet maakt met 'affaire Sjoerdsma' valse start: wantrouwen oppositie is alleen maar toegenomen | LC commentaar
In dit artikel:
Het minderheidskabinet-Jetten (D66, VVD, CDA) heeft na zijn eerste honderd dagen vooral kritiek gekregen: het asielaanmeldcentrum in Ter Apel is overvol, voorgenomen bezuinigingen op AOW, WW en WIA liggen vast, en onvrede over de compensatie voor gestegen energiekosten door de oorlog in Iran neemt toe. Peilingen en mediaonderzoeken laten zien dat het vertrouwen in het kabinet snel is teruggelopen.
Veel van die kritiek is echter voorspelbaar: nieuwe ministers zijn in de beginfase vaak vooral met kennismaking en werkbezoeken bezig en leveren zelden meteen veel zichtbare resultaten. Wat wel opvalt is de handelwijze rond Buitenlandse Handel- en Ontwikkelingsminister Sjoerd Sjoerdsma (D66), die zijn begroting met ingewikkelde, wisselende afspraken veiligstelde.
In maart had Sjoerdsma aanvankelijk een Kamermeerderheid dankzij steun van rechtse partijen (JA21, BBB) op een bezuinigingsvoorstel voor UNRWA (de VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen). Kort daarna hield hij de steun aan UNRWA toch overeind; de rechtse partijen trokken daarop steun in de Eerste Kamer terug. Sjoerdsma schakelde vervolgens naar links en maakte met GroenLinks-PvdA afspraken om 380 miljoen euro vrij te maken voor noodhulp en wederopbouw — geld dat eigenlijk voor later bestemd was.
Daarna moest hij opnieuw een compromis vinden met coalitiepartner VVD, die problemen heeft met dergelijke boekhoudtrucs. Die met de VVD gesloten afspraak — waarover geheimhouding was afgesproken maar die uitlekte — omvatte onder meer dat D66 zijn verzet tegen een wetsvoorstel strafbaarstelling van het verheerlijken van terrorisme staakt, een belangrijke wens van de VVD. Dat frustreerde GroenLinks-PvdA, omdat hun steun indirect tot een wet leidt waartegen ze zijn.
Kortom: er is een begrotingsakkoord, maar het wekt weinig tevredenheid en verstoort de interne coalitiedynamiek. De affaire rond Sjoerdsma heeft het wantrouwen van oppositiepartijen vergroot; zij zullen voortaan strikter willen weten wat hun steun oplevert. Blijft het kabinet vertrouwen winnen met gesloten, ondoorzichtige deals, dan zal effectief regeren lastig worden en is het kabinet kwetsbaar.