Kabinet-Jetten moet snel een been bijtrekken om uit het stikstofslot te komen | LC commentaar

In dit artikel:

In twee jaar tijd is de stikstofaanpak verschoven van een minister naar een ministeriële commissie en nu naar een Taskforce Stikstof, die volgens critici hard moet werken om het vastgelopen dossier open te breken. Die noodzaak blijkt uit een donderdag naar de Kamer gestuurd rapport van PBL, RIVM en Wageningen University: de uitstoot daalt wel, maar onvoldoende om te voldoen aan wettelijke natuurdoelen. Voor 2030 moet minstens 50 procent van kwetsbare natuurgebieden zonder risico op verslechtering zijn; de onderzoekers verwachten dat Nederland uitkomt op ongeveer 34 procent. Het doel voor 2035 van 74 procent lijkt nog verder weg (verwachte 39 procent).

Het kabinet heeft 20 miljard euro beschikbaar om de aanpak voort te zetten, maar eerdere instrumenten — zoals de vrijwillige uitkoopregeling Lbv-plus — bleken duur en weinig gericht. Grote aantallen deelnemende bedrijven hadden relatief lage uitstoot per dier (veel varkens- en kipbedrijven), waardoor de kosten hoger waren dan wanneer verouderde en relatief vervuilende melkveebedrijven waren aangepakt. Onderzoeksjournalistiek wees uit dat gedwongen selectie van de 133 grootste uitstoters de staat ruim miljoeneneuro’s had kunnen besparen, terwijl de vrijwillige regeling 723 bedrijven betrof.

Politiek gedwongen uitkoop is gevoelig, maar experts adviseren de middelen scherp in te zetten: prioriteit voor stoppen van melkveehouderij in gebieden met hoge stikstofdruk (bijv. Veluwe, Peel), faciliteren van verplaatsing naar noordelijke regio’s waar ruimte is, en voorwaarden koppelen zoals grondgebondenheid, weidegang en agrarisch natuurbeheer. Door gerichter te werken neemt zowel kosteneffectiviteit als maatschappelijk draagvlak toe — en blijft er mogelijk budget over voor vergoedingen voor natuurbeheer.