Julian Barnes schrijft fascinerend over zijn naderende dood en laat je nadenken over je eigen einde

In dit artikel:

De Britse schrijver Julian Barnes (80) gebruikt zijn nieuwste boek Vertrek(punt) als een laatste groet: hij neemt afscheid van lezers nu hij lijdt aan bloedkanker. Barnes, bekend van Alsof het voorbij is (Booker Prize 2011), blijft gefascineerd door geheugen en vormt dat thema weer centraal. Hij speelt met de grens tussen herinnering en verbeelding: is dit een autobiografie, een door selectieve herinnering vervormd levensverslag of deels verzonnen proza?

Een kernidee in het boek zijn IAM’s — onwillekeurige autobiografische herinneringen die ineens opduiken door een geur, een voorwerp of een naam, zoals Proust’s madeleine‑moment. Barnes ziet die IAM’s dubbelzinnig: ze leveren materiaal voor verhalen, maar bewaren ook de inventaris van je fouten. Zijn atheïstische, soms agnostische blik kleurt de overpeinzingen over eindigheid en zingeving.

Vertrek(punt) behandelt ook ethische vragen rond het schrijven over echte mensen. Barnes beschrijft hoe hij twee oude studievrienden uit Oxford, Stephen en Jean, weer bijeenbrengt in zijn verhaal — ondanks dat zij nooit in zijn boeken wilden voorkomen — en gebruikt daarbij pseudoniemen. Het boek legt zo impliciet morele keuzes van de romanschrijver bloot.

Intieme passages over de Jack Russell Jimmy, die na Jeans overlijden bij Barnes intrekt, brengen zowel tederheid als humor. Ondanks de aanwezige ziekte schrijft Barnes met veel zelfspot en levenswijsheid; hij relativeert zijn naderende einde en blijft in zijn tekst opmerkelijk vitaal.

Vertaling: Jelle Noorman. Uitgeverij Atlas Contact. Prijs: €22,99.