Jezus' aanwezigheid gaf nieuwe energie, toont theoloog en consultant Jan Willem Kirpestein in romanvorm
In dit artikel:
Jan Willem Kirpestein, theoloog en consultant (1960), debuteert in de fictie met Het onmogelijke besluit van Jozef van Arimatea. Uitgaande van de schaarse bijbelse gegevens over Jozef — een rijke, invloedrijke raadsman uit het sanhedrin die in het geheim volgeling van Jezus was en via zijn contacten bij Pilatus het lichaam van Jezus mocht begraven — bouwt Kirpestein een overtuigende innerlijke wereld rondom die figuur. De roman verkent met veel verbeelding hoe mensen destijds werden geraakt door Jezus: welke gevoelens, intuïties en dilemma’s zijn optreden opriep en hoe die ervaringen iemands handelen bepaalden.
Verhaallijn en opzet: de roman volgt Jozef binnen de politieke en sociale context van zijn tijd. Lezers krijgen scènes uit de sanhedrin te zien, waar Jozef steeds meer ongemak ervaart over de groeiende vijandigheid jegens Jezus en waar hij oog heeft voor een feitelijke, terughoudende aanpak tegenover de hardere lijn van hogepriester Kajafas. Ook reizen — naar Tiberias, herinneringen aan Egypte en de aanschaf van een kostbare tunica — geven diepte aan zijn personage. De slothoofdstukken behandelen kruisiging, begrafenis en de directe nasleep, waarbij Jezus zelf vooral indirect aanwezig is: Jozef hoort verhalen van anderen en heeft enkele visioenen van diens verschijning.
Beoordeling: Kirpestein slaagt vooral in twee opzichten. Ten eerste brengt hij de culturele, politieke en economische wereld van het joods-Romeinse Palestina levendig in beeld; handel, bestuurlijke afhankelijkheden en de spanningen binnen bestuurlijke organen worden tastbaar gemaakt, zodat de historische achtergrond meer dan decor is. Ten tweede is er een sterke focus op het effect dat Jezus op mensen uitoefende: bevrijding van schuld, nieuwe energie en een hernieuwd zicht op de bron van leven zoals binnen het joodse geloof gedacht werd. Die psychologische en spirituele sensatie probeert de auteur met veel verbeelding te vangen.
Tegelijk zijn er kritiekpunten: de tekst bevat geregeld lange monologen en uitleggende passages die het natuurlijke verloop van gesprekken ondermijnen. Daarmee krijgt de roman soms het karakter van een betoog in plaats van een dramatische dialoog. Ook stijl, formulering en opbouw hadden volgens de recensent baat gehad bij scherpere redactionele aanscherping; de lofzangen op de achterflap geven een te rooskleurig beeld van de literaire kwaliteit. Desondanks biedt het boek door zijn historische context en empathische exploratie van geloofsbeleving waardevolle inzichten.
Bijzonder vermeldenswaardig is de aansprekende uitbeelding van Johannes de Doper: geen alleen maar felle prediker, maar iemand bij wie bezorgdheid, onvrede en betrokkenheid samenkomen — een “emotie van God” die zowel waarschuwing als belofte inhoudt. Het onmogelijke besluit van Jozef van Arimatea verschijnt bij Van Warven (€19,95). Op donderdag 23 april is er een mini-congres over de roman en leiderschap in de Martinikerk te Groningen (18.30–21.00 uur) met onder anderen René Paas, Joost Röselaers en Désanne van Brederode; aanmelden is vereist.