Jetten heeft de koers uitgezet, nu veel koffie drinken
In dit artikel:
Rob Jetten (D66), Dilan Yesilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) presenteerden vrijdag na vijf dagen overleg in een ruimte zonder daglicht hun regeerakkoord. Ze positioneren zichzelf als breuk met het kabinet-Schoof I en leggen de nadruk op snelle actie: grote investeringen gaan gepaard met stevige bezuinigingen. Informateur Rianne Letschert noemt het een experiment — een minderheidscoalitie die voortdurend meerderheden zal moeten vinden, zowel in de Kamer als bij maatschappelijke partners.
De hoofdlijnen: het stikstoffonds van circa 20 miljard wordt heringevoerd, de bouw moet opschalen naar 100.000 woningen per jaar, eerdere bezuinigingen op onderwijs worden teruggedraaid en er gaat ongeveer 19 miljard naar defensie. Tegelijk belooft het kabinet striktere begrotingsregels dan de EU (2% in plaats van 3%), waardoor er ruimte tekort is en er op zorg en sociale zekerheid flink gespaard moet worden.
Concreet omvatten de maatregelen onder meer het niet halveren van het eigen risico en een jaarlijkse indexatie waardoor dat rond 460 euro uitkomt, een verkorting van de WW van twee naar één jaar (waar eerder een verkorting naar 1,5 jaar gepland stond) en een koppeling van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting vanaf 2033. In totaal worden ongeveer 6,5 miljard aan maatregelen in de sociale zekerheid doorgevoerd.
De inhoud van het akkoord ligt grotendeels in het vaarwater van rechts: beperking van de staatsschuld, behoud van hypotheekrenteaftrek, voortzetting van strengere asielregels en het afwijzen van gezamenlijke Europese leningen. Tegelijk wijst Jetten op onderdelen die D66-waardig zijn, zoals extra middelen voor onderwijs (ongeveer 1,5 miljard), 250 miljoen voor ontwikkelingssamenwerking en versnelde klimaatactie.
De volgende weken moeten de ministersposten worden ingevuld; bij de behandeling van de voorjaarsbegroting wordt duidelijk bij welke voorstellen het kabinet meerderheid krijgt. Kritische oppositie, met name GroenLinks-PvdA, zal naar verwachting veel van de bezuinigingsplannen tegenhouden, waardoor politieke wrijving in de Kamer onvermijdelijk lijkt.