Jantje (81) naait al vijftig jaar vanuit huis vlaggen en spandoeken: 'Se is gewoan ferslaafd'

In dit artikel:

In Dokkum vierde de Dokkumer Vlaggen Centrale (DVC) onlangs het vijftigjarig dienstverband van thuisnaaister Jantje Wijngaarden (81) uit Kootstertille. Hoewel ze formeel al eens met pensioen ging, pakte ze het werk na enkele weken weer op en zit ze nu bijna elke werkdag achter haar omgebouwde fietsenhok-atelier met twee naaimachines. Ze maakt vlaggen, spandoeken en banieren — van de eenvoudige Nederlandse driekleur tot meterslange spandoeken die thuis uitgevouwen moesten worden — en levert flinke aantallen af; dozen met voltooide producten stapelen zich vaak op tot bovenin de hoek van haar werkruimte.

DVC zette Jantje met bloemen en een bezoek aan de productielocatie in het zonnetje. Haar werk biedt haar niet alleen inkomen en bezigheid, maar ook sociaal contact: drie keer per week komen chauffeurs materiaal brengen en halen, zitten ze samen even aan de koffie en wisselen nieuws uit. Haar dochter Annie en vriendin Geke Bekkema (zelf ook jarenlang thuisnaaister geweest) benadrukken dat het werk goed te combineren was met het huishouden en het gezinsleven — juist daarom paste het zo goed bij veel vrouwen in de regio.

Commercieel directeur Henny Atsma legt uit dat DVC nog steeds tussen de 25 en 50 thuisnaaisters in dienst heeft. Dat is veel minder dan vroeger, maar nog altijd een belangrijk deel van de productie. De familie Demes, eigenaren van het bedrijf, koos na de oorlog bewust voor productie aan huis om werk in de regio te houden. Terwijl huisnijverheid historisch veelvoorkomend was, nam die vorm van productie door de Industriële Revolutie en vooral door grootschalige offshoring vanaf de jaren zestig sterk af. Historicus Elise van Nederveen Meerkerk verwacht dan ook dat weinig bedrijven nog op deze manier werken.

DVC houdt ondanks die trend vast aan lokale productie. Atsma noemt de kwaliteit van het werk en het sociale aspect als redenen. Voor Wijngaarden zelf is het vooral plezier en zinvolle bezigheid: ze wil niet stoppen en ziet het naaien als een activiteit die haar zowel lichamelijk als mentaal scherp houdt. Haar dochter lacht om het feit dat zij het werk niet overneemt — Jantje blijft de machine besturen.