Jan Vermaning maakt met Bart Brandsma een muzikale vertelling over Titus. „Wy hawwe mear waarmte nedich"
In dit artikel:
Een verhalende concertreeks die zoekt naar meer zachtheid en menselijke warmte in de samenleving begint en eindigt in Fryslân. Initiatiefnemer Jan Vermaning werkt samen met verteller Bart Brandsma (familie van Titus Brandsma) aan een voorstelling waarin een denkbeeldig gesprek met Titus Brandsma centraal staat. Doel: laten zien hoe je kritisch kunt zijn zonder agressie en hoe je je leven zo vormgeeft dat je in moeilijke omstandigheden moreel sterk kunt blijven. De première is volgende week in Dokkum.
De nieuwe productie bouwt voort op eerdere projecten van Vermaning, dirigent en impresario van het Nationaal Symfonisch Kamerorkest. Een belangrijk voorafgaand project ontstond na zijn zoektocht naar briefjes en foto’s voor een herdenkingsconcert rond 4 mei. Dat leidde tot een samenwerking met Jules Schelvis, Sobibor- en Auschwitz-overlevende, die zijn levensverhaal in delen voorlas terwijl Vermaning orkestmuziek tegenover de tekst zette. Die voorstelling bereikte een breed publiek — van de Westerkerk (met aanwezigheid van koning Willem-Alexander) tot Berlijn en Lublin — en eindigde in het Vredespaleis, een bewuste wens van Schelvis.
Het proces met Schelvis — intensieve schrijfsessies, tientallen versies, en persoonlijke gesprekken bij de keukentafel — inspireerde Vermaning toen hij later in contact kwam met polarisatie-expert Bart Brandsma. In 2024 maakten zij al een voorstelling over de vraag hoeveel mensen bereid zijn iets voor een ander te doen: eenvoudige daden zoals sneeuw ruimen staan daarin symbool voor het normale menselijke elkaar-zorgen dat tegenwoordig niet meer vanzelfsprekend lijkt. Die voorstelling combineerde Brandsma’s reflecties met het spel van het orkest en viel goed bij publiek en makers.
In de nieuwe reeks voert Brandsma een fictief, inhoudelijk onderhoud met Titus Brandsma — priester, verzetsman en voorbeeldfiguur — over onderwerpen als innerlijke voeding, selectie van aandacht en het opbouwen van kracht voor morele keuzes. Muzikale keuzes ondersteunen de tekst; Vermaning noemt onder meer muziek van Ennio Morricone en John Williams als voorbeelden van wat de voorstelling emotioneel kan versterken. Kernboodschap: ruimte maken voor menselijkheid tegen het wij-zij-denken en het zoeken naar zondebokken, en aandacht oefenen om niet meteen te veroordelen maar de menselijkheid van anderen te blijven zien.
Praktisch geldt dat het maakproces opnieuw hectisch en nauwgezet is: teksten timen, schrappen, kijken welke muziek en beeld elkaar versterken. Vermaning benadrukt het belang van luisteren en precisie om de gewenste gevoelsruimte te creëren. Zijn achtergrond — bijna veertig jaar als trompettist bij het Noord-Nederlands Orkest, oprichter van ensembles en drijvende kracht achter het Nationaal Symfonisch Kamerorkest — en zijn eerdere onderscheidingen (onder meer een penning voor het project met Schelvis en een benoeming tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau) geven context aan waarom hij dergelijke maatschappelijk betrokken producties initieert. De voorstelling Verbeelding tegen Verharding wil publiek aansporen tot meer warmte en gezamenlijke verantwoordelijkheid in een gepolariseerde tijd.