Jan Lenferink (1948-2026): onbevangen talkshowpionier zorgde voor revolutie op tv
In dit artikel:
Jan Lenferink is vrijdag overleden in een verzorgingshuis; in zijn laatste jaren kampte hij met een vorm van dementie. De programmamaker, geboren op 9 december 1948 in Dalfsen, kreeg landelijke bekendheid als de presentator van RUR (Rechtstreeks vanuit Richter), de late-night talkshow die in de jaren tachtig het Nederlandse televisieavondlandschap deed kantelen.
Na studies Nederlands en psychologie aan de Katholieke Universiteit Nijmegen werkte Lenferink aanvankelijk als docent Nederlands. In de jaren zeventig trok hij naar Amsterdam, maakte radio voor VPRO en VARA en debuteerde in 1973 op tv. Zijn pad kruiste dat van Gert‑Jan Dröge toen hij achter de bar stond in Chez Nelly; die samenwerking leidde later tot zondagse praatprogramma’s in discotheek 23, waar Lenferink de gesprekken voerde die uiteindelijk uitmondden in RUR. Veronica nam in 1983 het format over en gaf het wekelijks op de late avond een podium; bijna tweehonderd afleveringen volgden tot begin jaren negentig.
Lenferink viel op door een ontwapenend ongemak: een licht nerveuze uitstraling en een milde stotter, altijd in een streepjesoverhemd en met een glaasje melk. Die onhandigheid werkte in zijn voordeel: het maakte hem geloofwaardig en stelde gasten op hun gemak, terwijl zijn voorbereiding en scherpe vragen voor memorabele, soms onaangename openbaringen zorgden. Hij haalde zijn inspiratie uit onder meer Amerikaanse voorbeelden en combineerde op het scherm kunst, cultuur, wetenschap en controversiële thema’s—van politici en wetenschappers tot sekswerkers uit Yab Yum—op een manier die zowel diepgang als spanning bood.
RUR trok miljoenen kijkers en maakte Lenferink tot een gezicht van de opkomende yuppencultuur van de jaren tachtig. Hoewel hij in de jaren negentig en later pogingen deed het succes te evenaren—met een korte revival op RTL4 en RTL5, een achtdelige serie op SBS in 2002, het programma Lenferink! (1999) en het snel gesneuvelde Louter Lenferink—wisten die formats het origineel nauwelijks te overtreffen. In de latere jaren richtte hij zich meer op schrijven en werkzaamheden achter de schermen en verscheen hij weinig meer op de buis.
Zijn carrière kende ook incidenten: in 1991 liep een verrassingsbezoek van hem voor leden van de Amsterdamse Hell’s Angels slecht af. Privé hield Lenferink zich grotendeels afzijdig; of hij directe familie of een partner nalaat is niet openbaar gemaakt.
De erfenis van Lenferink is de combinatie van onbeholpen charme en analytische scherpte die RUR uniek maakte—een programma dat in Nederland nooit echt vervangen is. Zijn manier van interviewer-zijn, die dringende nieuwsgierigheid koppelde aan bereidheid tot serieuze gesprekken over uiteenlopende onderwerpen, heeft een blijvende plaats in de geschiedenis van de Nederlandse televisie.