Jan Lenferink (1945-2026): onbevangen talkshowpionier zorgde voor revolutie op tv
In dit artikel:
Programmamaker Jan Lenferink is vrijdag overleden in een verzorgingshuis. De in Dalfsen geboren presentator (9 december 1945) werd bekend als de onconventionele gastheer van RUR — oorspronkelijk Rechtstreeks vanuit Richter — de live late‑night talkshow die hij in de jaren tachtig populair maakte en die het Nederlandse televisielandschap blijvend beïnvloedde.
Lenferink begon zijn loopbaan na studies Nederlands en psychologie, en werkte aanvankelijk als docent voordat hij in de jaren zeventig naar Amsterdam verhuisde. Daar maakte hij radio voor VPRO en VARA en debuteerde op tv in 1973. In het Amsterdamse nachtleven sloot hij vriendschap met Gert‑Jan Dröge; hun samenwerking in het café Chez Nelly en later in discotheek Richter leidde tot een zondagmiddagprogramma dat uitgroeide tot het format van RUR. Veronica bracht dat concept in 1983 naar de late avond, waar het met rauwe, onvoorbereide gesprekken al snel een groot publiek trok.
RUR onderscheidde zich door zijn directe, soms prikkelende aanpak: Lenferink combineerde een schijnbaar onbeholpen presentatie met scherpe, goed onderbouwde vragen. Dat maakte het gesprekspodium breed — van kunstenaars, BN’ers en sekswerkers tot politici en wetenschappers — en gaf de show een mix van cultuur, diepgang en sensatie die destijds weinig voorbeelden kende. Het programma trok miljoenen kijkers en maakte Lenferink tot een icoon van de jaren tachtig‑yuppiecultuur. Kenmerkend waren ook zijn persoonlijke stijlkenmerken — het streepjesoverhemd, een glaasje melk en een lichte nerveuze charme — die hem zowel sympathiek als herkenbaar maakten.
Na bijna 200 afleveringen nam Veronica begin jaren negentig afscheid, maar Lenferink keerde later terug met herintroducties van RUR op RTL 4 en RTL 5 (midden jaren negentig) en een korte reeks op SBS in 2002. Hij experimenteerde daarnaast met andere formats: in 1999 presenteerde hij Lenferink!, een programma met ‘gewone’ mensen met uitzonderlijke levens, en hij probeerde de vooravond met Louter Lenferink — een poging die na twee weken stopte. In de jaren daarna werkte hij vooral achter de schermen, schreef tv‑kritieken en columns, en vermeed het vaak om zelf weer voor de camera te verschijnen.
Lenferinks stijl liet ook ruimte voor controverse; momenten zoals een conflictsituatie met leden van de Amsterdamse Hell’s Angels in 1991 tonen dat zijn directe aanpak niet door iedereen werd gewaardeerd. In de recente jaren kampte hij met een vorm van dementie, waardoor hij steeds meer teruggetrokken leefde en uiteindelijk opgenomen werd in een zorginstelling.
De leegte die RUR naliet is lastig op te vullen: latere, spraakmakende late‑nightshows zoals die van Robert Jensen legden andere accenten, vaker op amusement en grove humor. Lenferinks vermogen om uiteenlopende gasten geloofwaardig zowel bloot te leggen als serieus te bevragen, en zijn mix van nieuwsgierigheid, directheid en cultuurinteresse, maakte hem onvergetelijk voor generaties kijkers. Over zijn nabestaanden heeft hij zich zelden uitgelaten; het is niet bekend of hij direct familie of een partner nalaat.