Is minderheidscoalitie recept voor nieuwe verkiezingen of meest logische oplossing? Dit zeggen Friese oud-bewindslieden

In dit artikel:

Drie oud-bewindslieden geven uiteenlopende reacties op het plan voor een minderheidskabinet na de recente verkiezingen. Hayo Apotheker (75, D66), voormalig minister van Landbouw (1998–1999), had persoonlijk de voorkeur voor een meerderheidscoalitie met VVD, CDA en GroenLinks–PvdA, maar ziet het besluit van zijn partij om definitief te kiezen voor een minderheidskabinet zonder GroenLinks–PvdA als verdedigbaar. Volgens hem sluit deze oplossing beter aan op de rol van de Tweede Kamer en voorkomt zij geforceerde meerderheden; hij verwacht dat de tien extra benodigde kamerzetels te vinden zijn en dat dit eerder tot versterking van de Kamer dan tot nieuwe verkiezingen leidt. Apotheker is bovendien opgelucht dat de discussie over samenwerking met JA21 voorbij is, omdat dat volgens hem zou hebben geleid tot scherpe compromissen en politieke vervreemding.

Joop Atsma (69, CDA), die in 2010–2012 staatssecretaris was in een eerder minderheidskabinet (CDA–VVD met gedoogsteun van de PVV), waarschuwt juist voor instabiliteit. Hij denkt dat een minderheidskabinet telkens op zoek moet naar wisselende steun in de Kamer, waardoor concessies en onvoorspelbaarheid toenemen en het risico op nieuwe verkiezingen groeit. Atsma had een voorkeur voor een samenstelling die JA21 betrekt, omdat hij vindt dat het verkiezingssentiment naar rechts wees; hij uit ook twijfels over hoe het kabinet met landbouwbeleid zal omgaan.

Ed Nijpels, oud-VVD-leider en minister (VROM), betreurt dat de VVD gesprekken met GroenLinks–PvdA uitsluit. Hij vindt dat zijn partij bescheidenheid moet betrachten na jaren van gemaakte fouten en had een brede coalitie met GroenLinks–PvdA verkieslijk gevonden boven samenwerking met JA21. Nijpels verwacht wel dat een minderheidskabinet veel werk en onderhandeling vergt, maar noemt het, gegeven de huidige verhoudingen, de beste optie en niet snel ten dode opgeschreven.

Kortom: Apotheker ziet in het minderheidskabinet een redelijke middenoplossing die ruimte geeft aan de Kamer; Atsma vreest herhaalde compromissen en nieuwe verkiezingen; Nijpels pleit voor meer bescheidenheid binnen de VVD en had liever bredere samenwerking gezien. Alle drie benadrukken dat het succes van een minderheidsregering afhangt van bereidheid tot overleg in de Tweede Kamer.