Indrukwekkende oorlogsverhalen in Fries verzetsarchief staan vanaf nu online. 'Heftich en emosjoneel'
In dit artikel:
Tresoar in Leeuwarden heeft het meest geraadpleegde archief over het Friese verzet—het archief van de Vereniging Friesland 1940‑1945—gedigitaliseerd. Duizenden documenten en foto’s zijn nu online raadpleegbaar, zodat nabestaanden, onderzoekers en studenten vanaf huis in dit materiaal kunnen werken. Het digitaliseringsproject, uitgevoerd sinds begin 2024 met scans door bedrijf GMS uit Hurdegaryp, maakt ongeveer acht strekkende meter kwetsbaar papier toegankelijk en helpt het fysieke materiaal te sparen.
Tresoar‑historicus Otto Kuipers en coördinator Jetske de Groot leiden de ontsluiting. Zij tonen dossiers met afgeschreven verhoren en afgeluisterde gesprekken van de Duitse Sicherheitsdienst (SD) in het Burmaniahuis aan de Nieuwestad—gesprekken die het verzet zelf had weten mee te luisteren vanuit de Oosterstraat. De inventaris bevat aangrijpende verslagen van onderschepte verhoren, dreigende arrestaties en gefusilleerde verzetsmensen; De Groot omschrijft het materiaal als: “materiaal foar in film”.
Een opvallend dossier bevat drie brieven van Esmée van Eeghen, koerierster van verzetsleider Krijn van den Helm, gericht aan Jan O. Kingma van de KP‑Leeuwaren. Van Eeghen, die onder schuilnaam Elly opereerde, werd in 1944 bij het Van Starkenborghkanaal in Groningen gefusilleerd, samen met Luit Kremer. Het personage Rachel Stein uit Paul Verhoevens Zwartboek is deels op haar gebaseerd. Voor Van Eeghen en Kremer wordt in mei een monument langs het kanaal onthuld.
Vanaf 16 april tot en met september loopt in Tresoar de tentoonstelling “As ien fan ús falt” over de rol van twee Friese stichtingen die na de oorlog verzetsfamilies ondersteunden; de entree is gratis. Kuipers benadrukt de emotionele lading van sommige documenten, zoals een korte paniekerige brief uit februari 1945 over gedropte wapens: “mensen moeten deze brief echt zelf lezen.” Het gedigitaliseerde archief is beschikbaar via archieven.tresoar.nl en biedt nieuwe mogelijkheden voor onderzoek, herdenking en behoud van de regionale oorlogsgeschiedenis.