In zijn werkplaats in De Westereen maakt Binne (55) typisch Friese uilenborden. 'Ze verschillen per streek'
In dit artikel:
Binne Batema (55) uit De Westereen houdt een Fries ambacht levend: hij maakt traditionele uilenborden, die de nok van boerderijen sierlijk afwerken en via een gat in het midden kerk- of steenuilen toegang geven tot hun nest. Batema komt uit een familie van rietdekkers die het vak sinds 1840 doorgeeft; al op veertienjarige leeftijd hielp hij mee met het beschilderen van borden. Ruim 25 jaar geleden begon hij voor zichzelf als rietdekker en maker van uilenborden.
De borden vormen zowel ventilatie als bescherming voor de nokbalk en zijn vaak voorzien van gebogen “zwanenhalzen” en een omhoogwijzende makelaar. Waar vroeger hout werd gebruikt, zijn de meeste moderne exemplaren van kunststof: duurzamer, niet splijtend of rotend en windbestendig, terwijl ze strak gelakt nauwelijks van hout te onderscheiden zijn. Batema produceert gemiddeld twee nieuwe uilenborden per week en werkt veel in Friesland, maar ook in Groningen en Drenthe.
Vormgeving en kleurcoderingen dragen symbolische betekenissen die per streek verschillen: zwanen voor naastenliefde, een harp die eigendom van land aanduidt (met uitzondering van groen gekleurde harpen), klaverbladen voor de Heilige Drie‑eenheid, een es als levensboom en de halve maan voor vruchtbaarheid. Klanten kunnen vaak zelf ontwerpen aanleveren; Batema maakte al borden met pauwen, Berner Sennenhonden en een rij eenden en levert ook praktische varianten, bijvoorbeeld met een rooster voor ventilatie in de danszaal van discotheek d’Ald Wâl in Heeg.
De vraag naar zijn werk is recent toegenomen door renovaties in Groningen als gevolg van aardbevingsschade. Daarnaast blijft rietdekken populair: een rieten dak verbetert de isolatiewaarde sterk en is, mits professioneel aangebracht op moderne schroefdaken, niet per se brandgevaarlijk zoals veel mensen denken.
Een zorgpunt is het toekomstig tekort aan vakmensen. Batema is actief in de Vakfederatie Rietdekkers en meehelpt aan een opleidingsaanbod voor jongeren, maar aanmeldingen blijven achter bij de noodzaak om het vak en de bijbehorende kennis door te geven.