In het veteranencentrum in Kryvy Rih werken gewonde soldaten aan hun herstel; fysiek en mentaal. 'Dit is geen eindpunt'
In dit artikel:
Tienduizenden gewonde Oekraïense veteranen proberen na hun fronttijd een plek in de samenleving terug te vinden. In Kryvy Rih — een industriestad van ongeveer een half miljoen inwoners, zo’n zeventig kilometer van de Dnipro-rivier en relatief ver van de frontlinies — werkt het veteranencentrum Hart in een buitenwijk als opvangplek voor mannen met amputaties, protheses, rolstoelen of krukken. Het centrum biedt zowel medische revalidatie als psychische begeleiding voor slachtoffers van de bijna vier jaar durende oorlog met Rusland.
De reportage schetst persoonlijke portretten van voortrekkers in het herstelproces. De 48‑jarige ondernemer Oleksiy meldde zich direct na de invasie bij de wapens om zijn stad te verdedigen; een granaatexplosie bij Avdiivka leidde tot langdurige operaties en uiteindelijk amputatie van zijn onderbeen. De 23‑jarige ‘Lucky’ raakte in Luhansk zwaar gewond: meerdere botbreuken en veel scherven maakten een amputatie onvermijdelijk. Beiden vertellen hoe de fysieke wond samengaat met verlies — ‘Lucky’ verloor tijdens zijn revalidatie ook vader en broer — en hoe zwaar het is om terug te keren naar een normaal bestaan.
Therapeuten in Hart benadrukken dat herstel vooral begint bij de wil van de veteraan zelf. Fysiotherapeut Darina Potapova legt uit dat het centrum multidisciplinaire zorg aanbiedt, maar dat motivatie cruciaal is; veel gewonden isoleren zich, vervallen in alcoholgebruik of raken in een sociaal isolement. Psycholoog Yevheniia Zhuravel wijst op het sterke contrast tussen het leven aan het front — een voortdurend geactiveerd zenuwstelsel — en het dagelijkse leven thuis, waarbij veteranen moeten leren spanning los te laten en opnieuw toekomstbeelden op te bouwen. Familiebanden en partnersteun blijken bepalende factoren voor het succes van re-integratie.
Re-integratie stuit ook op praktische en sociale barrières: onbegrip van burgers, onnadenkend of juist overdreven medeleven, en ongewenste hulp die autonomie ondermijnt. Oleksiy en ‘Lucky’ willen vooral als gewone mensen behandeld worden en benadrukken dat ze zelf aangeven wanneer ze ondersteuning willen. Beide mannen blijven streven naar persoonlijke ontwikkeling en een plek in de maatschappij.
De achtergrond van de hulpverlening is de aanhoudende nood: de tekst noteert dag 1403 sinds de Russische aanval en wijst op voortdurende raket‑ en droneaanvallen diep in Oekraïne. Nederlandse kranten en stichtingen ondersteunen via fondsenwerving: dit jaar kreeg Hart in Kryvy Rih €50.000 uit een kerstactie, bestemd voor het inhuren van medisch personeel en hulp aan veteranen en hun gezinnen. Daarnaast ging €150.000 naar Voices of Children, dat psychologische hulp biedt aan kinderen en oorlogsweduwen. Doneren kan via de genoemde kanalen of rechtstreeks op rekening NL69ABNA0122807138 (Stichting Hulpacties DvhN, FrD en LC, ANBI).