In het hol van de leeuw in Oeganda | column Elles van Gelder
In dit artikel:
Elles van Gelder, nieuw aangesteld als NOS‑correspondent voor Afrika vanuit Kaapstad, beschrijft haar ervaring tijdens de Oegandese verkiezingen eerder dit jaar. Journalisten stuiten in veel Afrikaanse landen al bij aankomst op een muur van bureaucratie: speciale visa, lokale perskaarten en stapels documenten waarmee autoriteiten kritische verslaggeving kunnen ontmoedigen. In Kampala werden die eisen rond de stembusgang extra streng gemaakt — een bewuste strategie om buitenlandse waarnemers en verslaggevers zoveel mogelijk buiten te houden.
Van Gelder reisde ondanks de obstakels naar Oeganda om te verslaan hoe een jonge, ontevreden generatie massaal achter oppositieleider Bobi Wine (43), voormalig popster, stond. Tijdens een campagnemoment waarin supporters zich rondom zijn auto verzamelden, escaleerde de situatie: politie en leger zetten traangas en wapenstokken in, gemaskerde mannen sloegen demonstranten neer. De verslaggevers filmden de confrontaties, maar juist toen materiaal naar Nederland gestuurd moest worden, viel het internet volledig uit. Ook satellietinternet via Starlink was van tevoren al geblokkeerd, waardoor het makkelijk leek het NOS‑Journaal niet te halen en de redactie zelfs overwoog naar Nairobi uit te wijken — wat betekend zou hebben dat ze de daadwerkelijke verkiezingsdag misten.
Uiteindelijk vonden Van Gelder en haar cameraman een onverwachte toegang: de staatsomroep, die live voor de regering reclame maakte. Door zich naast de presentator te plaatsen gebruikten ze stilletjes het beschikbare wifi om beelden te versturen die het officiële narratief ondermijnden. Zo lieten zij zien hoe effectief een internetstoring als repressiemiddel is: zonder sociale media konden jonge aanhangers van Wine niet afspraken maken of grote demonstraties organiseren. Museveni, die al bijna veertig jaar aan de macht is en 81 jaar oud, won ruim — een uitslag die niet verraste. Wine dook onder, de Europese Unie reageerde met kritiek, maar voor veel jonge Oegandezen bleef de ervaring van digitale stilte en het gefnuikte verzet het sterkste beeld.
Van Gelder besluit met een aantekening over volharding: de administratieve drempels en digitale afsluitingen zullen wellicht toenemen, maar opgeven staat niet in het woordenboek van correspondenten die blijven proberen licht te werpen op wat gaande is.