In de luwte moet Saar leren om stil te staan | column Froukje Jackson

In dit artikel:

Saar, 27, komt druipend van de regen in de spreekkamer van een GZ-psycholoog; haar jas leggen ze te drogen op de verwarming. Ze zit in het vierde jaar van een promotietraject en loopt “mooi op schema” — publicaties achter de rug en nu de afronding van haar laatste artikel — maar voelt zich ondanks dit succes slecht en gespannen. Waar haar volle agenda vroeger goed werkte (veel sporten, bijbaan, sociale activiteiten), valt die structuur nu weg: vriendinnen zijn afgestudeerd of verhuisd, haar vriend verblijft tijdelijk in het buitenland, en maanden van gewenst nietsdoen maken haar juist onrustig.

Saar ervaart dat ze altijd efficiënt kon presteren door geconcentreerde, afgebakende perioden van inzet: daarna was er rust en leuke afleiding. Nu lukt het haar niet om tot echte ontspanning te komen; de stress blijft in haar hoofd zitten, terwijl ze wel 'de juiste stappen' zet (op tijd komen, online modules volgen, praten met vrienden). In de sessie benoemt de therapeut dat Saar in feite misschien slechts het minimale doet om het doel af te vinken — vergelijkbaar met ‘studeren voor een zes’ — en dat ze niet met volledige toewijding verandering nastreeft. Praktische aanpassingen ontbreken dus, ondanks het gevoel druk bezig te zijn.

Het gesprek brengt Saar tot het inzicht dat haar automaatstand altijd harder werken was, terwijl de huidige fase juist vraagt om leren stil te staan en anders met rust omgaan. De column — geschreven door GZ-psychologen Froukje Jackson (Groningen) en Irma van Steijn (Leeuwarden) — illustreert hoe hoogpresterende jongeren na het bereiken van een mijlpaal kunnen stranden: de structuur en betekenis die presteren gaven vallen weg, en ontspanning moet vaak geleerd worden. Voor zulke cliënten ligt het werk erin niet alleen mentaal maar ook gedragsmatig ruimte voor herstel te maken.