'Il Conformista' roept de kijker op om in verzet te komen

In dit artikel:

Bernardo Bertolucci’s Il Conformista (1970) draait nu opnieuw in de bioscoop in een zorgvuldig gerestaureerde 4K-versie. De distributeur benadrukt dat de restauratie gericht is op het herstel van het oorspronkelijke beeld, maar wijst er ook op dat de film zich nu mogelijk nog sterker leent voor reflectie dan destijds — een aanleiding die veel filmliefhebbers en nieuwsvolgers trekt.

De film, losjes gebaseerd op het boek van Alberto Moravia, is niet alleen een literaire bewerking maar ook een visuele vertaling die door de maker en zijn team een extra laag toevoegt. Vittorio Storaro’s camerawerk speelt daarin een cruciale rol: sterk contrast tussen licht en donker, schaduwen die als tralies over gezichten vallen, kille, lege ruimtes en het beeld van stilstaand bloed in de sneeuw geven de film een beklemmende esthetiek. Jean‑Louis Trintignant levert een onderkoelde hoofdrol, terwijl technieken zoals de Dutch angle de kijker bewust vervreemden en in het verhaal trekken.

Centrale thematiek is het conformeren aan de macht. De hoofdpersoon zoekt erbij te horen en vermijdt conflict, maar die uitwijk naar veiligheid speelt zich af tegen een context van Italiaans fascisme. De film maakt duidelijk hoe gemakkelijk mensen moreel compromis kunnen sluiten uit behoefte aan zekerheid en sociale acceptatie, en zet de toeschouwer voor de vraag wanneer zwijgen en meebewegen onaanvaardbaar worden. Il Conformista nodigt uit tot verzet — of althans tot nadenken over de grens tussen aanpassing en medeplichtigheid.

Naast zijn historische status als cinematografisch hoogtepunt is Il Conformista dus ook nu nog prikkelend actueel. Voor wie zowel filmgeschiedenis als hedendaagse politieke gevoeligheden wil doorgronden, blijft het een kijkwaarde.