'Ik wil nú geholpen worden': agressie in ziekenhuis neemt toe; abnormaal, vindt Amanda Davenpoort van de spoedeisende hulp
In dit artikel:
Agressie tegen zorgpersoneel in Friesland neemt duidelijk toe en manifesteert zich zowel verbaal als fysiek: schelden, bedreigen, slaan, vernieling en zelfs het oprukken van drugsleveranciers naar patiëntenkamers komen regelmatig voor. Bij Frisius MC (Leeuwarden en Heerenveen) vertellen teammanagers van poli’s en de spoedeisende hulp dat bedreigingen via de telefoon, agressieve zelfverwijzers en escalerend gedrag in wachtkamers aan de orde van de dag zijn. Een voorbeeld: een baliemedewerker kreeg een dreigement dat de melder haar de volgende dag “om zou leggen”, waarna politie en extra beveiliging werden ingeschakeld en de medewerker zich ziek meldde.
Cijfers onderstrepen de toename: Frisius MC registreerde in 2025 in totaal 450 meldingen van agressie — ongeveer honderd meer dan het jaar daarvoor — al wordt erkend dat niet alle incidenten worden gemeld omdat personeel soms agressie als ‘behorend bij het werk’ ziet. Om incidenten aan te pakken hanteert Frisius MC sinds kort een systeem van gele en rode kaarten: een eerste officiële waarschuwing (geel) met bij afspraken extra beveiliging, bij herhaling een rode kaart met toegangsbanning behalve bij spoed. In 2025 werden 43 gele en 9 rode kaarten uitgereikt; in het eerste kwartaal van het volgende jaar stonden er al 13 gele en 5 rode op naam.
De oorzaken zijn meervoudig: vertragingen en wachtlijsten leiden tot frustratie, telefonische triage door de Dokterswacht resulteert soms in terugverwijzingen die patiënten niet accepteren, en drukte in de SEH combineert met alcohol- en drugsgebruik en psychiatrische problematiek—met name in weekeinden loopt de escalatierisico omhoog. Ook signalen dat dealers patiënten in het ziekenhuis benaderen vormen een extra veiligheidsprobleem, waar medewerkers weinig handvatten hebben om op in te grijpen.
Als tegenreactie zijn er lokale initiatieven: Frisius MC heeft de commissie Gewenst Gedrag opgericht die meldingen registreert, personeel ondersteunt, preventieve maatregelen ontwikkelt en cursussen aanbiedt. Sinds kort kunnen alle medewerkers trainingen volgen in omgaan met ongewenst gedrag; beveiliging is opgevoerd (in Leeuwarden van één naar twee bewakers per dienst). Ook andere Friese ziekenhuizen, Antonius (Sneek) en Nij Smellinghe (Drachten), melden stijgende aantallen incidenten en bieden hun personeel de-escalatie- en preventietrainingen. Nij Smellinghe registreerde 28 voorvallen in 2025 en tot nu toe 20 dit jaar; Antonius noteerde 37 in 2025 en 22 dit jaar.
Zorgverleners benadrukken dat ziekenhuizen dit probleem niet alleen kunnen oplossen: het raakt bredere maatschappelijke thema’s zoals normen en waarden, ggz-capaciteit, huisvesting van kwetsbare groepen en opvoeding. Naast praktische stappen binnen ziekenhuizen (melding, beveiliging, scholing, kaartenbeleid) pleiten zij voor samenwerking met huisartsen, gemeenten en geestelijke gezondheidszorg om de achterliggende oorzaken en de stijgende onvrede in de samenleving aan te pakken.