Humanisten Jan (77) uit Leeuwarden en Elly (58) uit Grou blikken terug op 80 jaar Humanistisch Verbond
In dit artikel:
Het Humanistisch Verbond bestaat sinds 1946 en viert dit jaar zijn tachtigjarig bestaan. De provinciale afdeling Friesland is levendiger dan veel mensen denken: na acht jaar draagt Jan Wijbenga (77) uit Leeuwarden het voorzitterschap over aan Elly Weel (58) uit Grou, die half april aantreedt. Beide bestuursleden kwamen via persoonlijke ervaringen met religie en zingeving bij het Verbond terecht en vinden er ruimte voor nadenken zonder dogma’s.
Het Verbond profileert zich als een niet-religieuze levensbeschouwing die uitgaat van individuele verantwoordelijkheid en menselijke kracht in plaats van vastliggende waarheden. In Friesland vertaalt zich dat in praktische activiteiten: filosofische lezingen, gespreksgroepen (‘palavers’) over actuele thema’s (zoals AI in de zorg), leeskringen, filmavonden, eet- en wandelclubs, en vrijwilligerswerk zoals bezoekwerk in gevangenissen rond zingeving en re-integratie. Die ontmoetingen moeten mensen prikkelen, leren luisteren en helpen standpunten te vormen of te herzien.
Nationaal groeit het Verbond langzaam: van circa 17.000 leden in 2018 naar ongeveer 20.000 nu. In Friesland telt de afdeling ongeveer 940 leden, terwijl een eerder onderzoek aangaf dat circa 1,2 miljoen Nederlanders zich als humanist zien zonder lid te zijn — een potentieel voor uitbreiding. Friese humanisten zijn volgens de geïnterviewden doorgaans nuchter en praktisch; rituele seizoensvieringen zoals elders komen hier minder voor.
Belangrijke aandachtspunten zijn het tegengaan van maatschappelijke polarisatie en het bevorderen van ‘ecohumanisme’: het besef dat de mens onderdeel is van de natuur en verantwoordelijkheid draagt naar toekomstige generaties. Het Verbond ziet het ook als zijn taak grenzen te trekken waar verharding anderen schaadt, en tegelijk de “stille meerderheid” een stem te geven. Verjonging is urgent: de gemiddelde leeftijd van Friese leden ligt rond de zeventig, en er zijn nog geen regionale Jonge Humanisten. Daarom wil het bestuur meer zichtbaarheid op sociale media en zoekt het vrijwilligers, onder meer voor communicatie.
Elly Weel benadrukt verbinding en het belang van aandacht voor elkaar, ook in lokale conflicten zoals de verdeeldheid rond Oekraïense opvang in haar woonplaats Grou. Jan Wijbenga legt de nadruk op wederzijds begrip en noemt het nieuwe motto van de vereniging: “dicht bij jezelf, dicht bij de ander”.
Komend weekend organiseert het noordelijke Verbond de derde editie van Humanifest Noord in Veenhuizen (zaterdag 18 april, 10–17 uur). Thema is ‘weerbare democratie’; de dag biedt lezingen en workshops en is ook een gelegenheid om het tachtigjarig jubileum te markeren.