Hongaren in Friesland stemmen uit noodzaak op oppositieleider: 'Alles beter dan Orbán'
In dit artikel:
Anikó Vári (47) uit Sexbierum en Norbert Nagy (39) uit Harlingen volgen met spanning de zondagse parlementsverkiezingen in hun geboorteland Hongarije. Beiden besloten hun land te verlaten omdat zij vonden dat premier Viktor Orbán het land in de afgelopen zestien jaar grondig veranderd had: persvrijheid en academische autonomie werden uitgehold, de grondwet aangepast en sociale rechten ingeperkt. Orbán bouwde bovendien nauwe banden met Rusland op; recent gelekte opnames van buitenlandse minister Péter Szijjártó en Lavrov benadrukten die richting.
De directe aanleiding voor hoop op verandering is Péter Magyar, een voormalige Fidesz-politicus die in 2024 zijn eigen partij Tisza — Partij voor Respect en Vrijheid — oprichtte. Volgens recente peilingen (Politico) staat Tisza rond de helft van de stemmen, terwijl Fidesz op ongeveer veertig procent blijft steken. Omdat Magyar uit Fidesz komt, wekt hij bij sommige kiezers wantrouwen, maar veel tegenstanders zeggen dat vrijwel alles beter is dan nogmaals vier jaar Orbán. Vári: „Ik vertrouw Péter Magyar niet als persoon, maar wel de mensen om hem heen.” Nagy zegt dat veel Hongaren van zijn generatie en daarbuiten net zo redeneren: geen fan, wel de voorkeur boven Orbán.
Beide Friese bewoners hebben persoonlijke redenen voor hun vertrek. Nagy verhuisde in 2019 nadat hij de concentratie van mediakanalen, het politieke ingrijpen in universiteiten en institutionele veranderingen zag. Hij heeft inmiddels een gezin in Harlingen en een in 2023 geboren zoon in Leeuwarden. Vári, voormalig projectmanager in het cultuur- en onderwijsveld, werd in haar dorpje publiekelijk gecriminaliseerd met een verzonnen krantenbericht en merkte dat haar kinderen sociaal werden uitgesloten vanwege haar oppositiestandpunt. Dat leidde bij haar en haar man tot de keuze vertrek: zij wilden iets plattelandsachtigs en vonden hun plek in Friesland.
Toch is er terughoudendheid om te juichen: het Hongaarse districtenstelsel geeft Fidesz struktureel voordeel, waardoor zelfs ruime populariteit voor Magyar niet automatisch het premierschap garandeert. Veel Hongaren in Friesland verwachten spannende verkiezingen; als Orbán alsnog wint, overwegen sommigen opnieuw te emigreren. Vári zegt dat ze dan zeker het Nederlandse staatsburgerschap zal aanvragen. Nagy benadrukt dat zelfs als Magyar regeert, herstelwerk jaren zal duren: „de schade die Fidesz heeft aangericht is echt enorm” en vereist wellicht een decennium en meer dan een eenvoudige meerderheid.
Een belangrijk beleidsdoel van Magyar is het vrijspelen van door de EU bevroren miljarden, en veel Hongaren in de diaspora hopen op herstel van relaties met andere Europese landen. Ze maken zich ook zorgen dat Orbáns imago het land internationaal beschadigt: Nagy hoopt dat Europeanen niet het hele land beoordelen aan de hand van één leider. Voor Vári en Nagy zelf geldt dat terugkeer op korte termijn onwaarschijnlijk is; hun kinderen zijn ingeburgerd en in Friesland voelen ze zich thuis, terwijl structurele veranderingen in Hongarije tijd en politieke ruimte vergen.