Hoge bomen, weinig wind: ons belastingstelsel bevoordeelt mensen met kapitaal en dat is een politieke keuze | LC commentaar

In dit artikel:

Het Centraal Planbureau (CPB) waarschuwt dat het Nederlandse belastingstelsel ongelijkheid versterkt in plaats van wegneemt. Volgens het rapport groeien inkomensverschillen; fiscale regels en mogelijkheden zorgen ervoor dat hogere inkomens profiteren en lagere inkomens achterblijven. Belangrijke knelpunten zijn onder meer de hypotheekrenteaftrek en het vermogen via bv’s onderbrengen, waardoor rijkere huishoudens belasting kunnen uitstellen of verminderen — instrumenten die werkenden meestal niet hebben.

Het CPB laat zien dat deze ongelijkheid doorwerkt naar volgende generaties: inkomensverschillen nemen toe, het stelsel dempt ze niet, en zo erven kinderen ongelijk verdeelde kansen. De onderzoekers pleiten daarom voor hervorming, onder meer het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek en het zwaarder belasten van vermogen ten opzichte van arbeid. De opbrengst kan dan gebruikt worden om minder kansrijke gezinnen te ondersteunen en ongebruikt talent beter te benutten. De titel van het rapport vat het samen: "De hoogste bomen vangen minder wind."

Regionale cijfers illustreren het probleem: Planbureau Fryslân becijferde dat een Fries huishouden in 2024 gemiddeld €38.300 uit arbeid verdiende, ongeveer €4.400 minder dan het landelijk gemiddelde. Ondanks de aanbevelingen blijft politiek Den Haag opvallend stil; het kabinet houdt vast aan de hypotheekrenteaftrek, tot kritiek van economen en maatschappelijke organisaties. Het commentaar in de Leeuwarder Courant noemt de huidige situatie onrechtvaardig en maatschappelijk schadelijk en dringt aan op politieke actie om de verdeling van welvaart eerlijker te maken.