Hoeveel wil het kabinet inleveren om een meerderheid te krijgen?

In dit artikel:

Nog geen vier maanden na de verkiezingen heeft het kabinet-Jetten te maken met een fel politiek geschil rond de voorgestelde AOW-leeftijdsverhoging. Het minderheidskabinet (D66, VVD, CDA) zegt bereid te overleggen met de oppositie, maar alleen binnen de in het regeerakkoord vastgestelde financiële kaders. Die grenzen liggen onder vuur nu het plan om de AOW vanaf 2033 te laten meegroeien met de levensverwachting veel weerstand oproept.

GroenLinks-PvdA en een groot deel van de PVV verzetten zich krachtig tegen de maatregel. Toch kreeg het kabinet deze week steun van de PVV-afsplitsing groep-Markuszower en de SGP voor een motie die de ingreep verzachtte, waardoor een Kamermeerderheid het oppositienetatje tijdelijk kon omzeilen. Politiek punt gescoord, maar inhoudelijk blijft het gevoel bestaan dat het pensioenakkoord — een moeizaam gesloten compromis waarbij vakbonden concessies kregen, onder meer in ruil voor het minder snel verhogen van de AOW-leeftijd — wordt aangetast.

De vakbonden zien een eenzijdige wijziging als het doorbreken van die afspraak en dreigen met grote demonstraties en stakingen als het op een wetsvoorstel aankomt. Bovendien ontbreekt het kabinet een meerderheid in de Eerste Kamer: steun van SGP en Markuszower-volgers is onvoldoende, en het halen van nog eens vijftien zetels lijkt onrealistisch. Daardoor staat het AOW-plan uit het regeerakkoord praktisch kansloos.

Er is een mogelijke uitleg dat de voorstellen vooral bedoeld waren als onderhandelingsbasis, maar het kabinet houdt vast aan de boeking van de bezuinigingen als harde randvoorwaarde. De vraag rijst wat er gebeurt als meerderheden in Kamer(s) die financiële kaders verwerpen en eisen dat het kabinet het benodigde geld elders zoekt — bijvoorbeeld via hogere vermogensbelastingen of door defensie-uitgaven anders te spreiden. Daarmee ontspoort het beoogde overlegmodel richting een conflictmodel: het kabinet ziet het regeerakkoord als uitgangspunt, tegen een oppositie die het van tafel wil vegen.