Hoe zullen van Rachmaninovs Tweede de 'kerkklokken' in de opening klinken?
In dit artikel:
Het Tweede Pianoconcert van Sergej Rachmaninov (1901, op. 18) blijft een publiekslieveling: dramatisch, melodieus en vaak op de grootste podia te horen. Het stuk duikt ook geregeld op in films (van Brief Encounter tot Spider-Man 3) en in populaire muziek — Eric Carmen baseerde zijn hit All by Myself op een passage uit het Adagio — wat de brede culturele impact onderstreept. Rachmaninov zelf, een begaafd pianist die zijn naam destijds nog met -ff schreef, speelde het concerto talloze malen; het succes was vanaf het begin overweldigend.
De auteur beschrijft een persoonlijke, bijna religieuze reactie op het werk uit zijn studententijd, en waarschuwt tegelijk dat uitvoeringen flink kunnen verschillen in kwaliteit. Een terugkerend bezwaar is dat het tweede pianoconcert te vaak te traag en te sentimenteel wordt gebracht, waardoor het naar melodrama en filmmuziek neigt en de subtiele balans tussen piano en orkest verloren gaat. Belangrijk volgens de schrijver is te luisteren naar het oorspronkelijke, pre‑emigratie Rachmaninov: de componist van Moskou en zijn landgoed Ivanovka, die na de mislukking van zijn Eerste Symfonie met psychische hulp zijn schrijversblok overwon — niet primair de geëxalteerde balladezanger van de latere Amerikaanse jaren.
Actueel nieuws uit de tekst: op 18 maart (verkiezingsdag) staat het concerto op het programma in het Concertgebouw, met de Russische sterpianiste Anna Vinnitskaja en het Orchestre de Paris onder Klaus Mäkelä. De schrijver kijkt gespannen uit naar tempo- en klankkeuzes, met name naar hoe de beroemde openingsakkoorden zullen klinken.
Als voorbeeld van een ideale lezing wordt Vladimir Ashkenazy’s opname met het Moscow Philharmonic en Kirill Kondrashin (1963/Decca 1964) geprezen: een uitvoering die volgens de auteur het evenwicht en de Russische toonzetting treffend weet te bewaren. Kortom: het stuk blijft emotioneel krachtig, maar goede interpretatie vereist behoedzaamheid om sentiment en kitsch te vermijden.