Hoe vind je woorden voor voor de verbijsterende schoonheid, de pijn en de kracht van 'Xanuun'? | recensie ★★★★★

In dit artikel:

Xanuun — Somalisch voor “pijn” — is de nieuwe, indringende dansvoorstelling van het Groningse gezelschap X_Yusuf_Boss, onder leiding van choreograaf Mohamed Yusuf Boss. De voorstelling, gebaseerd op verhalen van jonge Somaliërs die een tweede migratie maakten van Nederland naar Engeland en daar nieuwe vormen van haat en geweld ondervonden, onderzoekt in fysieke beelden wat die herhaalde traumatisering met mensen doet.

De première werd gezien op 30 januari in het Grand Theatre in Groningen (uitverkocht). Op het toneel staan vijf huizen als decor, vijf dansers (Ada Daniele, Ser Sebico, Shara Maaskant, Eloy Cojal en Tara Salahshor) en een doordringende, dreigende drone-muziek van Rik van den Heuvel. André Pronk tekende voor scenografie. Beelden van politiegeweld in zwart-wit, het gezicht van een gekwelde jongen en de schaduw van een danser zetten direct de toon; van daaruit ontvouwt zich een aaneenschakeling van beklemmende, soms bijna martelende bewegingen, stroboscooplicht, groene lichtregens en een lichtpiramide die telkens andere stemmingen oproept.

De voorstelling balanceert tussen concreet documentairemateriaal — zoals het verhaal van de Iraanse danseres Tara Salahshor en haar worsteling met een hoofddoek — en verstilde, abstracte taferelen, bijvoorbeeld een bijna levenloze verschijning achter een scherm. Die combinatie dwingt toeschouwers tot zelfreflectie: hoe ontmoet je de ander ondanks diepe verdeeldheid, en hoe kun je pijn omzetten in hoop?

Het slotduet, waarin Eloy Cojal een vogel als symbool van troost en wederopstanding plaatst op het hoofd van Ada Daniele in stralend wit licht, biedt een tedere ontlading. Xanuun is visueel en emotioneel overweldigend en zoekt naar manieren om wanhoop om te buigen naar gezamenlijk herstel. De voorstelling kreeg vijf sterren. Verdere voorstellingen: 6/2 Drachten (De Lawei); 22/4 Winschoten (De Klinker); 20–21/5 Zwolle (Odeon).