Hoe stroperig het teruggeven van geroofde bezittingen uit de oorlog gaat | column Asing Walthaus

In dit artikel:

Journalist Frénk van der Linden toonde in Filmhuis Slieker zijn documentaire Verweesd eigendom (zaterdag daar vertoond; vanavond 20.25 uur op NPO2). De film, gemaakt met regisseur Piet de Blaauw en cameraman Jan Pieter Tuinstra, volgt familieleden van slachtoffers van nazi-roof in hun pogingen geroofde bezittingen terug te krijgen: onder anderen de zoon van drukfabriekdirecteur Maurits van Son uit Hilversum en twee kleindochters van de Amsterdamse juwelier Abraham Citroen. Eén van die kleindochters koppelde haar familie aan de Leeuwarder fabriek Pasma, die vorig jaar in een Gronings bedrijf opging.

Verweesd eigendom laat zien hoe traag en juridisch complex restitutie soms verloopt. Sinds de instelling van een restitutiecommissie in 2001 zijn er na twintig jaar slechts ongeveer 146 adviezen uitgegaan, terwijl naar schatting ruim 3.000 geroofde voorwerpen nog in Nederlandse depots liggen. Het Fries Museum probeerde in 2003 eigenaren te achterhalen van meerdere werken; sommige stukken zijn als roofkunst aangemerkt, andere nog steeds niet opgeëist. Politicus Lodewijk Asscher stelde recent voor de objecten onder te brengen in één stichting en er tentoonstellingen mee te organiseren, met behoud van de mogelijkheid tot teruggave. De film benadrukt dat de tijd dringt: nabestaanden verouderen, en simpele menselijke keuzes — zoals het teruggeven van veertien borden aan de kleindochters — zouden veel onnodig leed kunnen voorkomen.