Hoe stop je met piekeren? UMCG-onderzoeker Marlijn (30) geeft tips. 'Het liefst gaan je gedachten naar telkens andere dingen'

In dit artikel:

Marlijn Besten, onderzoeker bij het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) uit Westerbork, bestudeert manieren om piekeren te verminderen. Volgens haar dwalen onze gedachten de helft van de tijd af; dat op zich kan nuttig zijn voor creativiteit en het ordenen van ideeën. Het wordt problematisch wanneer die afdwalingen steeds negatief en repetitief zijn — dan spreken we van piekeren, wat stress veroorzaakt en het risico op een nieuwe depressie kan verhogen.

In haar onderzoek vergelijkt Besten twee interventies: mindfulness en geforceerd positief fantaseren. Mindfulness leert mensen hun afdwalende gedachten opmerken en terug te brengen naar het hier en nu door zich te concentreren op ademhaling, geluiden en lichamelijke sensaties. Positief fantaseren vraagt deelnemers zich bewust andere, vaak absurde scenario’s voor te stellen — bijvoorbeeld voortdurend fouten maken maar toch onvoorwaardelijk geaccepteerd worden — met hulp van audio‑begeleiding die vragen stelt over gevoelens, houding en reactie van anderen. Beide technieken duren maar minuten per dag en lijken bij veel deelnemers snel effect te hebben; soms is een verandering in houding of gezichtsuitdrukking al binnen tien minuten zichtbaar.

De studie maakt deel uit van een bredere depressieonderzoek van het UMCG en richt zich vooral op mensen met een depressieverleden, omdat zij een verhoogd terugvalrisico hebben. Naast effectiviteit onderzoekt het team ook hoe de methodes precies werken, onder meer via metingen van hersenactiviteit en slaap. Besten benadrukt dat niet iedere techniek voor iedereen werkt, maar dat ze over het algemeen helpen negatieve gedachten te verminderen en afdwalingen sneller te stoppen. Het UMCG zoekt nog deelnemers met een verleden van depressie.